Życie w społeczeństwie

„Im więcej dronów unosi się w powietrzu, tym mniej są widoczne” – pisze Przemysław Wielgosz we wstępie do książki Grégoire’a Chamayou. W zachodnich społeczeństwach szybko przywykliśmy do tego, że w prowadzonych obecnie wojnach, konfliktach zbrojnych i tak zwanych operacjach specjalnych wykorzystuje się bezzałogowce wyposażone w śmiercionośne pociski. Słyszymy też o tym, jakoby drony były bronią bardziej humanitarną niż inne.

Wychuchane panienki z miasta i szefowe młodocianych gangów, dziarscy harcerze i niepoprawne łobuzy, wychowankowie domów dziecka i dziewczyny z zakładów poprawczych, nastoletni detektywi i ekscentryczne młode damy. Rodzeństwa zamieniające się rolami, dzieci rozwikłujące sekrety swoich opiekunów, dziewczęta podróżujące w czasie, zapracowani rodzice stosujący zimny chów, młodzież ze wsi i z miast, z domów dostatnich i takich, w których brakuje wszystkiego. To tylko ułamek barwnego asortymentu powieści młodzieżowych z PRL-u, a poddaje go analizie wysoko wykwalifikowana w tym obszarze czytelniczka – Olga Wróbel.

Opublikowany w 1951 roku Człowiek zbuntowany to słynny esej Alberta Camusa, traktujący o historycznych i metafizycznych źródłach buntu. Niniejsza edycja została przejrzana i poprawiona.

Masa i władza to opus magnum Eliasa Canettiego – dzieło, które austriacki pisarz i noblista pisał przez kilkanaście lat, choć prace nad nim, i zarazem autorska obsesja, rozpoczęły się już w 1927 roku, po tragicznych w skutkach zamieszkach w Wiedniu, których Canetti stał się świadkiem jako student chemii na Uniwersytecie Wiedeńskim. Canetti poruszony doświadczeniem narastających totalitaryzmów i kryzysu w Europie próbował odpowiedzieć na pytanie, dlaczego ludzie łączą się w bezrefleksyjne tłumy oraz, jak rodzą się i reprodukują mechanizmy władzy. Książka opublikowana po raz pierwszy w 1960, po wielu latach wraca w odświeżonym wydaniu, z posłowiem Elizy Kąckiej.

Czym staje się Estonia, jeśli opowiedzieć ją nie przez historię państwa i miast, lecz przez lasy, mokradła, rzeki, przydomowe ogrody i letnie domy na odludziu?

To reportaż o tym, co znaczyło być kobietą w muzycznym środowisku alternatywy lat 80., które domagało się wolności, ale stosowało własną, niepisaną hierarchię. O scenie, która krzyczała „precz z władzą”, ale jednocześnie twardo egzekwowała własną – bo podziemie też.

Połączenie demokracji z kapitalizmem wydaje się naturalne. Tymczasem ani historycznie, ani dziś nie ma w nim niczego koniecznego. Autor pokazuje jak drogi kapitalizmu i demokracji coraz bardziej się rozchodzą. Pyta o przyczyny tego zjawiska, a przy okazji dokonuje wiwisekcji samego kapitalizmu w jego neoliberalnym wydaniu. Rozważa też tak zasadnicze kwestie jak sprawiedliwość społeczna, równość, dobre społeczeństwo, nacjonalizm, praca, wyzysk, państwo socjalne, ochrona przyrody i wiele innych. Kreśli scenariusze przyszłości, pyta o możliwość postkapitalizmu i zastanawia się nad losem świata po upadku utopii neoliberalnej. A wszystko to czyni z pasją typową dla publicznego intelektualisty, który wykorzystuje swą rozległą wiedzę, aby namawiać do budowy lepszego świata.

Boskie trele to zbiór szkiców poświęconych francuskiej kulturze przełomu XVIII i XIX wieku, życiu codziennemu w czasach Wielkiej Rewolucji oraz istotnym postaciom doby Oświecenia ukazanym od nieoczywistej strony. W książce Moniki Milewskiej przeczytamy o kościele ufundowanym przez deistę Woltera nieswojemu Bogu, pogrzebie, który Mozart urządził dla ukochanego szpaka, o kartkach na mięso i pain de l’égalité – firmowym chlebie rewolucji wypiekanym w imię zrównania wszystkich członków społeczeństwa, a także o wojnach (w tym wypadku zwłaszcza napoleońskich) jako osobnej formie turystyki.

Powstałe w 1821 roku państwo meksykańskie od zarania było targane problemami wewnętrznymi, a wkrótce stanęło w obliczu zagrożenia ze strony Stanów Zjednoczonych i Francji. Na początku lat sześćdziesiątych XIX wieku Francuzi zaatakowali kraj, by obalić republikański rząd i ustanowić cesarstwo. Tron – rzekomo w imieniu milionów Meksykanów – zaproponowali arcyksięciu Maksymilianowi, młodszemu bratu cesarza Austro-Węgier Franciszka Józefa I. Gdy Habsburg przybył do Meksyku w 1864 roku, okazało się, że jego władza ma się opierać przede wszystkim na francuskich bagnetach, kiedy zaś tych zabrakło, Maksymilian stanął przed plutonem egzekucyjnym.

Musimy opodatkować najbogatszych.

Funkcjonowanie państwa opiera się w dużej mierze na podatkach płaconych przez zwykłych obywateli, bo miliarderzy często podatku dochodowego praktycznie nie płacą, gdyż cały swój dochód uzyskują za pośrednictwem firm. Nadszedł czas, aby położyć kres tej niesprawiedliwości. Rozwiązaniem jest dwuprocentowy „podatek Zucmana”: minimalny podatek nakładany na samych ultrabogatych, którego orędownikiem jest ekonomista i ceniony ekspert w dziedzinie opodatkowania majątku, Gabriel Zucman.

Książka WetMeWild stanowi podsumowanie artystycznej i performatywnej działalności WetMeWild – alter ego Justyny Górowskiej, artystki, performerki i aktywistki. W swojej twórczości Górowska podejmuje tematy związane z kryzysem klimatycznym i degradacją środowiska, ze szczególnym uwzględnieniem ekosystemów wodnych, a także ekoseksualności, hydrofeminizmu i ekologicznej humanistyki.

Drugie pełne polskie wydanie głośnego tomu esejów wybitnego amerykańskiego pisarza i działacza na rzecz praw obywatelskich. Znajdziemy tu jego szkice poświęcone afroamerykańskiej literaturze i kinematografii oraz głębokie, przejmujące eseje, w których w wyjątkowy sposób łączył zapis osobistego doświadczenia z refleksjami na temat polityki, amerykańskiego i europejskiego społeczeństwa, naznaczonych piętnem niewolnictwa i apartheidu relacji między czarnymi i białymi. Pisząc o śmierci cierpiącego na demencję ojca, Baldwin opowiada równocześnie o zamieszkach w Harlemie w 1943 roku, sprawozdanie z pobytu w więzieniu prowadzi go do pytania o francuską kolonizację, kronika podróży grupy muzyków do Atlanty pozwala opisać systemowy rasizm i paternalizm polityków, którzy infantylizują czarną społeczność. Wiele z tych esejów trafiło do kanonu literatury XX wieku i stało się punktem odniesienia dla kolejnych pokoleń pisarek i pisarzy. Siła i piękno głosu Baldwina wciąż poruszają.

Najlepsze i najważniejsze eseje amerykańskiej poetki i intelektualistki pozwalają w pełni docenić jej talent, błyskotliwość i skalę politycznego zaangażowania. Znajdziemy tu porywające eseje o budzeniu się w autorce świadomości feministycznej, o jej literackich mistrzyniach oraz o tym, jak pojmuje rolę poezji i społeczne zaangażowanie sztuki. Przeczytamy m.in. fragmenty słynnej książki Zrodzone z kobiety. Macierzyństwo jako doświadczenie i instytucja, przełomowy esej Przymus heteroseksualności a egzystencja lesbijska czy tekst, w którym uzasadniała odmowę przayjęcia odznaczenia państwowego od administracji Billa Clintona. Zgromadzone teksty ukazują pełne spektrum jej zainteresowań – daje się tu poznać jako żarliwa feministka, niepokorna myślicielka, polityczna wizjonerka.