Życie w społeczeństwie

Instant klasyk Amy Ireland i Mayi B. Kronic w znakomitym tłumaczeniu Patryka Ciesielczyka.

Technologie wpływają na to, jak pracujemy, uczymy się, budujemy relacje i podejmujemy decyzje. Mówienie o nich często sprowadza się jednak do technicznego żargonu, nauki obsługi kolejnych aplikacji czy ufania w obietnice ich twórców.

Makroskop proponuje szersze spojrzenie. Pokazuje nie tylko, czym są wybrane technologie i cyfrowe zjawiska, lecz także opowiada o tym, jak łączą się one z kulturą, gospodarką, środowiskiem czy społeczeństwem. Pomaga dostrzegać zależności, rozpoznawać uproszczenia i świadomie kształtować własną, bardziej uważną relację z technologią.

John Zerzan, amerykański anarchista i filozof prymitywista, prowadzi nas przez historię świata, od rewolucji neolitycznej po współczesność, z wyjątkową przenikliwością wykazując, jak w każdej epoce zmniejszał się zakres wolności człowieka. Rolnictwo, miasta, zegary, monoteistyczne religie, kultura symboliczna, fabryczna linia produkcyjna, armia — to wszystko narzędzia służące temu, by niegdyś swobodne życie wtłoczyć w karby, by wolne osoby zamienić w udomowione zwierzęta.

Losy tytułowego „statku widmo” są dla historyka Iana Kumekawy osią opowieści o wielkich przemianach gospodarczych i politycznych ostatnich pięciu dekad: transformacji przemysłu energetycznego, rozwoju rynków offshore, stref wolnej bankowości i wyspiarskich rajów podatkowych, wyzysku siły roboczej oraz masowym wzroście liczby więźniów, przetrzymywanych nawet poza granicami kraju. Ta fascynująca mikrohistoria pokazuje, jak elementy powstającego neoliberalnego porządku, w którym regulacje są dla naiwniaków, stworzyły globalną gospodarkę.

Polska zbuntowana pozwala zrozumieć korzenie polskiej niepokorności oraz mechanizmy oddolnej samoorganizacji i solidarności, które do dziś kształtują nasze społeczeństwo. To opowieść o tym, że prawa obywatelskie i socjalne nie zostały nam dane, lecz musiały zostać wywalczone przez pokolenia zbuntowanych przodków.

Ta arcyciekawa, napisana z pasją i politycznym nerwem książka przywraca pamięć o nietuzinkowych bohaterkach i pozwala zrewidować wiele mitów dotyczących naszej historii.

W Ameryce Kremla autor koncentruje się na wyjaśnieniu przyczyn rosnącej popularności w Polsce antydemokratycznych ruchów o charakterze ekstremistycznym oraz wpływie, który wywarli na nie radykałowie z USA, związani z Partią Republikańską i Donaldem Trumpem. W tle zaś są komunistyczne służby – PRL i ZSRR oraz ludzie z nimi związani.

Autorka, nauczycielka z dwudziestoletnim stażem, kreśli poruszający obraz stanu polskiej oświaty – od niskich zarobków i wypalenia pedagogów, po masową ucieczkę klasy średniej do szkół prywatnych. Szkoła przetrwania to nie tylko diagnoza systemu, który utknął między nostalgią za pruskim modelem, a wyzwaniami ery sztucznej inteligencji i TikToka. To wnikliwa analiza tego, jak szkoła radzi sobie (lub nie) z polikryzysem: od braku zaufania w instytucje po kryzys psychiczny młodzieży. Autorka nie tyle wskazuje problemy trapiące polski system edukacji, ale szuka też konstruktywnej nadziei w polskiej tradycji – od Komisji Edukacji Narodowej po idee Janusza Korczaka i Jacka Kuronia.

„Im więcej dronów unosi się w powietrzu, tym mniej są widoczne” – pisze Przemysław Wielgosz we wstępie do książki Grégoire’a Chamayou. W zachodnich społeczeństwach szybko przywykliśmy do tego, że w prowadzonych obecnie wojnach, konfliktach zbrojnych i tak zwanych operacjach specjalnych wykorzystuje się bezzałogowce wyposażone w śmiercionośne pociski. Słyszymy też o tym, jakoby drony były bronią bardziej humanitarną niż inne.

Wychuchane panienki z miasta i szefowe młodocianych gangów, dziarscy harcerze i niepoprawne łobuzy, wychowankowie domów dziecka i dziewczyny z zakładów poprawczych, nastoletni detektywi i ekscentryczne młode damy. Rodzeństwa zamieniające się rolami, dzieci rozwikłujące sekrety swoich opiekunów, dziewczęta podróżujące w czasie, zapracowani rodzice stosujący zimny chów, młodzież ze wsi i z miast, z domów dostatnich i takich, w których brakuje wszystkiego. To tylko ułamek barwnego asortymentu powieści młodzieżowych z PRL-u, a poddaje go analizie wysoko wykwalifikowana w tym obszarze czytelniczka – Olga Wróbel.