Katalog

Po co nam sztuka? — zastanawiają się kula, bałwan, palma, leniwa linia i nocny motyl. Kim właściwie są ci niecodzienni bohaterowie i co łączy ich z kolekcją Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie? Dlaczego przekonują, że sztuka to zabawa, emocje, królowa opowieści oraz okno na świat? Kto ma ochotę ruszyć razem z nimi na poszukiwanie odpowiedzi?

W albumie znajduje się 100 niepublikowanych dotąd zdjęć z archiwum porucznika Stanisława Andresa, który w czasie II wojny światowej przeszedł cały szlak bojowy armii generała Andersa: z ZSRS przez Iran, Irak, Indie, Palestynę i Egipt do Włoch, gdzie walczył m.in. w bitwie pod Monte Cassino.

Katalog towarzyszący wystawie „Straty zamierzone” prezentuje zdjęcia fotografów agencji Magnum Photos wykonane w Ukrainie po rozpoczęciu rosyjskiej inwazji w 2022 roku. Autorami zdjęć są Antoine d’Agata, Sabiha Çimen, Rafał Milach, Paolo Pellegrin, Moises Saman oraz Jérôme Sessini. Ich prace tworzą poruszający fotoreportaż z życia w czasie wojny toczącej się tuż za naszą wschodnią granicą — wojny, jakiej Europa nie doświadczyła od dawna.

W nieokreślonym momencie w przyszłości, pod czujnym okiem państwa policyjnego, twórcy i byli małżonkowie, Aki i Lenita, robią wszystko, żeby się od siebie oddalić mentalnie. Tymczasem życie toczy się swoim trybem. Ich książki są publikowane i otrzymują nagrody, albo nie. Na początku roku słońce wychodzi zza góry i opromienia mieszkańców Isafjördur, ze Starej Piekarni unosi się zapach wypieków , a studenci sztuki z Reykjaviku zajmują opuszczoną fabrykę krewetek. Wtedy nagle zaczyna migotać prąd…

Słusznym, aczkolwiek symplistycznym w ujęciu, jest pogląd, że drobnomieszczaństwo, zagrożone postępami proletariatu, dostarcza tak zwanej podstawy masowej faszyzmowi, będącemu formą ustrojową, w której wyrażają się najpełniej dążenia monopolistycznego kapitalizmu doby dzisiejszej. Jednakże, nawet po wprowadzeniu niezbędnych precyzji i poprawek, które by wymieniony pogląd podniosły do godności teorii, pozostanie w niej nieuwzględnione zagadnienie warunków zwycięstwa faszyzmu.

Bestselerowa biografia Jerzego Nowosielskiego, wybitnego malarza i prawosławnego myśliciela. Wydana po raz pierwszy w 2011 r. – znalazła się w finale najważniejszych nagród literackich: Nike, Gdynia i Gryfia.

Filozofia wina to najpopularniejsze, najczęściej czytane dzieło wybitnego węgierskiego pisarza i filozofa Béli Hamvasa. Książka napisana latem 1945 r. nic nie straciła na swojej aktualności i wciąż zachwyca szerokie rzesze czytelników, którzy odnajdują w niej dwie warstwy znaczeniowe. Ta najgłębsza to esej o filozofii życia. Napisany w zaledwie rok po wojnie stanowi pisarski przełom – jest powrotem do pogody ducha, wolności, beztroski, więzi z Bogiem, wiary w Opatrzność, jakie znamy z Księgi gaju laurowego, a szczególnie z eseju Pod tamaryszkiem. 

Bezmatek to brutalna opowieść o pragnieniu życia i ucieczce od śmierci, a także historia wielkiej, szalonej i zachłannej miłości, jaka może zdarzyć się tylko między matką a córką.

Wyobraźnia László Krasznahorkaiego nie zna granic – węgierski mistrz prozy oprowadza nas po gabinecie krzywych luster, w których możemy dostrzec nasze skrywane lęki. A świat trwa to przejmująca próba uchwycenia kondycji współczesnego człowieka: zagubionego, osamotnionego w gąszczu sprzecznych narracji, unikającego prawdy i niezdającego sobie sprawy, że duchowa katastrofa, której się obawia, już się dokonała.

Freda jest Podręczną w Republice Gilead – może opuszczać dom Komendanta tylko raz dziennie, a na targu rozpoznaje towary wyłącznie po obrazkach, bo Podręcznym zakazano czytać. Co miesiąc musi biernie uczestniczyć w rytuale zapłodnienia, bo w czasach malejącej dzietności tylko ciężarne mają jakąkolwiek wartość.

Wciąż jednak pamięta, choć brzmi to jak wspomnienie z innej rzeczywistości, że kiedyś miała męża, córkę, pracę, własne pieniądze i swobodę mówienia. Tego świata już nie ma…

Publikowany w kultowym „Produkcie” cykl Michała „Śledzia” Śledzińskiego stał się znakiem rozpoznawczym magazynu i komiksem, który odmienił polską scenę alternatywnego komiksu młodzieżowego. Osiedle Swoboda bez wahania uznaję za najważniejszą polską serię komiksową przełomu stuleci – pisał w „Gazecie Wyborczej” Wojciech Orliński.

Marta Madejska pokazuje, że transformacja wciąż kryje nieopowiedziane historie, sięgając do nieoczywistych źródeł i tropiąc zanikającą infrastrukturę dawnego życia przyfabrycznego. Z zebranych opowieści wyłania się poruszający obraz utraty relacji, wspólnoty i bezpieczeństwa, która dla wielu po 1989 roku oznaczała niemal koniec świata.

Kiedy jako ludzkość niebezpiecznie zmierzamy na skraj przepaści, coraz głośniej wybrzmiewa w nas nagląca potrzeba odpowiedzi na nieustannie mnożące się kryzysy. Być może problem nie tkwi w braku odpowiedzi, lecz w tym, że nie zadaliśmy jeszcze właściwych pytań. Báyò Akómoláfé – osadzony w jorubijskiej tradycji swoich przodków, materialnym feminizmie, myśli dekolonialnej oraz posthumanistycznej – przedstawia zaskakujące, nieraz wywrotowe czy sprzeczne z intuicją spojrzenie na otaczający nas społeczno-polityczny chaos. Jego niedająca się zaszufladkować twórczość pokazuje, że to, jak odpowiadamy na kryzys, może być częścią kryzysu, a sposób, w jaki myślimy o świecie, reprodukuje dokładnie tę samą rzeczywistość, której zmiany pragniemy.

Rob Nixon opowiada o długotrwałej, systemowej przemocy, której ofiarami padają ubodzy, wykluczeni, pozbawieni władzy mieszkańcy Ziemi. Najczęściej nie jest ona w ogóle postrzegana w jako przemoc. Umyka naszej uwadze. Stosują ją aktorzy zglobalizowanego, neoliberalnego kapitalizmu, dążąc do akumulacji kapitału, w miejscach skrytych przed wzrokiem opinii publicznej: dawnych koloniach, krajach globalnego Południa, obszarach zamieszkanych przez ludność rdzenną, zgettoizowanych dzielnicach miast, peryferiach zamieszkanych przez ubogą i pozbawioną sprawczości politycznej ludność.

Jakie lekcje wynosimy z pankroka? W debiutanckiej książce poetyckiej Sylwia Chutnik czujnie przygląda się codzienności: napiętym mięśniom, potłuczonej porcelanie, wierszom czytanym, gdy wali się świat, i żałobie, obecnej w zapachu wody brzozowej na poduszce. Podmiotka rozmawia z sąsiadkami, z powiatowymi lesbijkami, z babcią – z kobietami, których nikt nie chciał słuchać. W Pobitych garach odnajdujemy głos znany z prozy i publicystyki Chutnik – wnikliwy, uważny, dowcipny – jednocześnie spowija go zupełnie nowa wrażliwość. To poezja po przejściach, poezja rozczarowań, ale też małych powszednich zachwytów. Chutnik pisze o sile wspólnoty, o kociej sierści, o kotwicy i syrence wydziaranej niebieskim tuszem na skórze dziadka. I niby handpokowe tatuaże zdobiące ciało, wierszom towarzyszą ilustracje Julek Sierańska. Pobite gary to wreszcie opowieść o życiu wbrew – na przekór patriarchatowi i homofobii. Chutnik jest kłirówą i ma obowiązki kłirowe!