Nowości

Utwory Mała księga i Wariacje pocztowe należą do szczytowych osiągnięć artystycznych Kazimierza Brandysa. Oba dzieła powstały w zbliżonym czasie (1968–1971) w reakcji na antysemicką i antyinteligencką kampanię lat 1967–1968.

„Pamiętnik mówiony” Aleksandra Wata to żywy, meandryczny zapis wspomnień, które stanowią niezwykle cenne świadectwo historii Rzeczypospolitej oraz rodzimej kultury ubiegłego stulecia. Urodzony w 1900 roku pisarz obserwował rewolucję rosyjską i odzyskanie przez Polskę niepodległości, przeżył dwie wojny światowe, był więźniem politycznym i emigrantem, ponadto czynnie współtworzył życie literackie.

Bernhard, Bolaño, Coetzee, Knausgård, Modiano, Sebald, Vila-Matas, Zambra i wielu, wielu innych – bohaterów tej książki pozornie łączy mało, czasem niemal nic. Pozornie, bo Arkadiusz Żychliński wskazuje wspólny mianownik, którego jako czytelnicy przyzwyczajeni do idei kultur narodowych i gatunkowych granic zwykliśmy nie zauważać: wszyscy pisarze są obywatelami republiki literatury, wszyscy próbują pochwycić rzeczywistość w pajęczą sieć słów. A kiedy język drży na jednym jej krańcu, nie pozostaje to bez echa ani w centrum, ani na literackich rubieżach.

Zbiór mocnych, bardzo współczesnych tekstów scenicznych, w których Malina Prześluga z charakterystyczną wrażliwością i językową precyzją podejmuje tematy samotności, wojny, rodzicielstwa, kobiecości i kryzysu tożsamości, a także siły i pułapek komunikacyjnych. Autorka łączy liryzm z groteską, intymność z uniwersalnym przesłaniem. Jej dramaty są wielogłosowe, odważne formalnie i głęboko zakorzenione w naszej codzienności – tej medialnej, rodzinnej, politycznej i emocjonalnej.

Wertepy to cykl impresyjnych epizodów, które w szczególny sposób tworzą zwartą całość. Makabryczne, lecz niepozbawione liryzmu, stanowią w dorobku Buczkowskiego, bezkompromisowego eksperymentatora, dzieło osobne. To bezlitosny portret podolskiej wsi doby międzywojnia – dotkliwej nędzy, która popycha ludzi do zbrodni. Znajdziemy tu nie tylko charakterystyczne dla autora mroczne wyimki z wojennej apokalipsy czy opis degradacji człowieka, którego niszczą nienawiść i zło. Kłębią się tu i mieszają ludzie, ich gesty, obrazy przyrody. Łachy, smród, błoto, gnój, wszy. A równocześnie… ileż tu przebłysków autentycznej poezji! Niniejszej edycji, skrupulatnie opracowanej, towarzyszy obszerny słownik objaśniający zawiłości języka, którym posługiwano się na Podolu.

Weronika Kostyrko rekonstruuje burzliwe życie Poli Nireńskiej na podstawie zdjęć, listów, wycinków prasowych i rozmów z tymi, którzy Nireńską pamiętają, i oddaje swojej bohaterce sprawiedliwość, tkając historię o pragnieniu wolności i przeszłości, od której nie sposób uciec.

Powieść Agnieszki Głębickiej prowadzi nas przez dzieje śląskich rodzin, nierzadko rozdartych między tym, co polskie, a tym, co niemieckie. Śląszczyki tętnią powieściowym życiem. Są wielowarstwową powieścią o ludziach i miejscach, które jak w soczewce skupiają wielką i małą historię. A przede wszystkim o kobietach, które potrafią zawalczyć o swoje.

Opowieść o wczasach w PRL-u zaczyna się od nieufności. Tuż po wojnie urlop nie jest oczywistością, lecz propozycją, z którą „masy pracujące” trzeba dopiero zaznajomić. Państwo organizuje wypoczynek odgórnie – w sanatoriach, ośrodkach zakładowych, na koloniach – i tworzy system, który ma objąć miliony. W tej historii powracają konkretne miejsca: od uzdrowisk i górskich kurortów po nadmorskie ośrodki i leśne enklawy. Krynica, Ustka, Kudowa, Szczawnica i wiele, wiele innych – każde z nich staje się sceną podobnych doświadczeń.

Dzikie domy opowiadają o zakorzenieniu i wszystkim, co się z nim wiąże: o poczuciu bezpieczeństwa, ale również o ciasnocie horyzontów i myśli, o próbach wyrwania się z matni, lecz także o rezygnacji i bierności, która zabija życie. Przyglądamy się bezdrożom, jakimi kroczą dzisiejsi młodzi mężczyźni, choć też sprytowi, energii i sprawczości młodej dziewczyny – być może właśnie jej uda się wyrosnąć z ponurego świata pubów, papierosowego dymu i fatalizmu.

W swojej brawurowej powieści Scott Preston opowiada o zapomnianej Anglii i przegranym pokoleniu, o trudach życia na dalekiej prowincji i farmerach bezgranicznie oddanych codziennej walce o przetrwanie. Pożyczone wzgórza to brutalna, a zarazem piękna, pełna gniewu, a jednocześnie poetycka elegia o końcu małego świata. 

Pisz do mnie na Łódź! to barwna gawęda o życiu artystycznym i towarzyskim w mieście kominów fabrycznych, które na krótko stało się nieformalną stolicą Polski. To historia odbudowy świata ze zgliszcz – pełna nadziei, energii i sprzeczności, rozgrywająca się w cieniu rodzącej się propagandy. Opowieść o czasie, który szybko minął, pozostawiając po sobie legendę.

Zainspirowany rodzinną historią zaledwie dwudziestodwuletniego autora Lázár to międzynarodowy literacki fenomen, który zyskał rozgłos jeszcze przed publikacją. Ta tajemnicza gotycka saga została napisana z rozmachem godnym Buddenbrooków czy Stu lat samotności i niczym otaczający zamek Lázárów las ma moc, by zawładnąć i pochłonąć.

Borysław Czyżak przygląda się Gruppie z bliska: jej narodzinom w mroku stanu wojennego, rozkwitowi, rozpadowi i swoistemu renesansowi. Przypomina także o jej mniej znanych członkach – Małgorzacie Rittersschild czy Macieju Wilskim – którzy w pierwszych latach wystawiali z kanoniczną szóstką. Jego bogato ilustrowana monografia to pierwsze tak całościowe spojrzenie na fenomen Gruppy.

Może warto przyjąć, że każdy z nas jest w jakiś sposób nie taki i nie da się go wyjaśnić ani wypowiedzieć do końca – i właśnie z tego powodu nikt z nas nie jest szczególnie wyjątkowy? Może dziwność jest czymś, co ze sobą dzielimy, a zgoda na nią sprawiłaby, że świat stałby się luźniejszym i radośniejszym miejscem? 

Aldona Kopkiewicz odpowiada na te pytania, opisując własne doświadczenie – czterdziestolatki, poetki, Polki, córki, wnuczki, partnerki. W autobiograficznym eseju zachęca nas, byśmy sami odpowiedzieli na pytanie, gdzie kończy się „ona” – maska, konstrukt społeczny, awatar realnej osoby, a zaczyna prawdziwe „ja”.

W opowiadaniach ze zbioru Alaskę masz we krwi, uhonorowanego Nagrodą im. Flannery O’Connor, Melinda Moustakis czerpie z dziedzictwa własnej rodziny osadników, by po mistrzowsku opisać surowe krajobrazy amerykańskiej Północy i równie surowe relacje międzyludzkie. Dekonstruuje legendę Alaski, kreśląc mapę blizn jej najwytrwalszych mieszkańców.