Nowości

Książka WetMeWild stanowi podsumowanie artystycznej i performatywnej działalności WetMeWild – alter ego Justyny Górowskiej, artystki, performerki i aktywistki. W swojej twórczości Górowska podejmuje tematy związane z kryzysem klimatycznym i degradacją środowiska, ze szczególnym uwzględnieniem ekosystemów wodnych, a także ekoseksualności, hydrofeminizmu i ekologicznej humanistyki.

Tryptyk z betonu, zmęczenia i śniegu Stanisława Barańczaka z ilustracjami Wojciecha Wołyńskiego był jedną z najważniejszych drugoobiegowych książek poetyckich wydanych w PRL-u. Tom, opublikowany nakładem Krakowskiej Oficyny Studentów (KOS) w 1980 roku, szybko uznano za wydarzenie zarówno pod względem artystycznym, jak i politycznym.

Drugie pełne polskie wydanie głośnego tomu esejów wybitnego amerykańskiego pisarza i działacza na rzecz praw obywatelskich. Znajdziemy tu jego szkice poświęcone afroamerykańskiej literaturze i kinematografii oraz głębokie, przejmujące eseje, w których w wyjątkowy sposób łączył zapis osobistego doświadczenia z refleksjami na temat polityki, amerykańskiego i europejskiego społeczeństwa, naznaczonych piętnem niewolnictwa i apartheidu relacji między czarnymi i białymi. Pisząc o śmierci cierpiącego na demencję ojca, Baldwin opowiada równocześnie o zamieszkach w Harlemie w 1943 roku, sprawozdanie z pobytu w więzieniu prowadzi go do pytania o francuską kolonizację, kronika podróży grupy muzyków do Atlanty pozwala opisać systemowy rasizm i paternalizm polityków, którzy infantylizują czarną społeczność. Wiele z tych esejów trafiło do kanonu literatury XX wieku i stało się punktem odniesienia dla kolejnych pokoleń pisarek i pisarzy. Siła i piękno głosu Baldwina wciąż poruszają.

Uhonorowany najważniejszym w Japonii literackim wyróżnieniem – nagrodą Akutagawy – zbiór opowiadań Hiromi Kawakami udowadnia, że można śnić na jawie, że nie wszystko da się ogarnąć umysłem – i że czasami nie warto tego robić. Warto natomiast podążyć tropem skojarzeń, zejść w rewiry nieświadomego. Dotrzeć do tych miejsc, w których dopiero konstytuuje się nasza tożsamość – biologiczna, seksualna, psychologiczna. Świat stworzony przez autorkę znosi wewnętrzne podziały między gatunkami i płciami, jest jednocześnie zmysłowy i hipnotyczny, zanurzony we wciąż odnawiającej się Naturze. Subtelny styl tej prozy służy ekspresji nieposkromionej wyobraźni, która z równą swobodą czerpie z biologii molekularnej, co z psychoanalizy i buddyzmu.

Najlepsze i najważniejsze eseje amerykańskiej poetki i intelektualistki pozwalają w pełni docenić jej talent, błyskotliwość i skalę politycznego zaangażowania. Znajdziemy tu porywające eseje o budzeniu się w autorce świadomości feministycznej, o jej literackich mistrzyniach oraz o tym, jak pojmuje rolę poezji i społeczne zaangażowanie sztuki. Przeczytamy m.in. fragmenty słynnej książki Zrodzone z kobiety. Macierzyństwo jako doświadczenie i instytucja, przełomowy esej Przymus heteroseksualności a egzystencja lesbijska czy tekst, w którym uzasadniała odmowę przayjęcia odznaczenia państwowego od administracji Billa Clintona. Zgromadzone teksty ukazują pełne spektrum jej zainteresowań – daje się tu poznać jako żarliwa feministka, niepokorna myślicielka, polityczna wizjonerka.

To książka o podróży, ale i o pisaniu, gdzie autor z rozmachem i dezynwolturą bada granice – języka, ale i swoje własne jako pisarza i obserwatora – jednocześnie zagłębiając się zarówno w inne teksty, obrazy i historie, jak i w przestrzenie własnej biografii i pamięci. W swoim eseju Tomasz Szerszeń zastanawia się nad stykami ludzkiej i nieludzkiej historii, pokazuje, jak w pewnych okolicznościach turysta może się zmienić w uchodźcę, pyta, czym był i czym jest „smutek podróży” i co to znaczy „być pomiędzy”, w tranzycie.

Rozmowa z Sokratesem była ponoć głębokim doświadczeniem, po którym człowiek odchodził odmieniony. Platon nazywał go lekarzem dusz. Jeżeli dzisiaj bardziej cenimy dialog od przemocy, to jest to w dużej mierze zasługa Sokratesa. Przekonanie, że pytania bywają ważniejsze niż odpowiedzi, do dziś jest nieodłączną częścią europejskiej kultury.

Losy Sokratesa splatają się z historią starożytnych Aten, dlatego opowieść o jego życiu to również biografia tego niezwykłego miasta. To, jak myślimy o polityce, sztuce, edukacji czy sensie życia, wyrasta z tamtych czasów. Dzieje ówczesnych Aten mają jednak mroczny rewers: populizm, polaryzacja społeczna, krwawe wojny. To przecież sami Ateńczycy wydali na Sokratesa wyrok śmierci.

Tobiasz i wielki liść to powieść przenikliwa, zmysłowa, pełna emocji, również tych niełatwych i ambiwalentnych, które opisywane są z melancholią, ale też z humorem.

Bohaterkę poznajemy w momencie, gdy osiąga wiek emerytalny. Ma dość uczelni, studentów i kolegów, zdecydowanie dość tego, czym stała się akademia w efekcie kolejnych reform. Na zakończenie kariery symuluje projekt badawczy wykorzystujący najnowsze technologie. Wątek życia zawodowego układa się w kąśliwą satyrę na uniwersytet, jego rytuały, biurokrację i pustkę ideową.

Autorka oddaje głos kurierom-migrantom z Indii, Pakistanu czy Uzbekistanu, którzy dowożą nam posiłki, sami mierząc się z radykalną samotnością i wyzyskiem. Książka demaskuje mit „wolności i elastyczności”, pokazując, jak algorytmiczny nadzór karze za każdą minutę słabości, awarię roweru czy odmowę nieopłacalnego kursu.

Pierogów już nie robię to poruszająca i pełna empatii książka, która wnikliwie przedstawia codzienność osób pracujących w szarej strefie sektora opieki. Joanna Mikulska ukazuje historie opiekunek, sprzątaczek i imigrantek, których losy splatają się w trudnych realiach współczesnych systemów pracy i migracji. Oddaje też głos tym, którzy decydują się na zatrudnienie pomocy, pokazując, że koszty związane z funkcjonowaniem w szarej strefie ponoszą obie strony.

Emma Holten przygląda się myśli ekonomicznej – od epoki oświecenia po współczesność – by wyjaśnić, jak powstał system, który uznaje za wartościowe przede wszystkim to, co można sprzedać i wycenić, a tym samym ignoruje pracę opiekuńczą i troskę o innych. Tymczasem to właśnie te niewidzialne z perspektywy ekonomistów działania stanowią fundament funkcjonowania społeczeństwa i całej gospodarki.

Ekonomia dobra wspólnego przesuwa punkt ciężkości z naprawiania zawodności rynku na wspólne wyznaczanie celów. Mariana Mazzucato pokazuje, że gospodarka to pole zbiorowego projektowania wartości publicznej, a nie neutralny mechanizm wymagający jedynie drobnych korekt państwa. Dobro wspólne, o którym pisze autorka, nie jest ani sumą prywatnych korzyści, ani techniczną kategorią dóbr publicznych. Jest politycznym zobowiązaniem do kształtowania rynków wokół celów społecznie uznanych za ważne: zdrowia, sprawiedliwości, klimatu, wiedzy i dostępu. To propozycja nowego języka ekonomii politycznej XXI wieku dla tych, którzy chcą myśleć o państwie jako instytucji tworzącej przyszłość wspólnie i odpowiedzialnie.