Nowości

Na zbiór składa się poemat i siedem opowiadań zainspirowanych twórczością Edwarda Dwurnika. To literatura osnuta wokół dwóch tytułowych emocji o kluczowym znaczeniu dla malarza, który pokazywał, w jaki sposób społeczeństwo wytwarza wizje awansu i deklasacji, sukcesu i kompromitacji. W dialog z obrazami Dwurnika wchodzą najciekawsze głosy młodego pokolenia, znane z krytycznego spojrzenia na zmieniające się style życia i hierarchie społeczne, a także pamięć o korzeniach.

Z Wstępniaka Marty Karpińskiej:

Wcześniej czy później „Autoportret” musiał się skonfrontować z tematem ruin. Kulturoznawczyni Małgorzata Nieszczerzewska w rozmowie z Maciejem Rodakiem uwypukla szczególną moc obrazu rozpadającej się architektury na tle innych artefaktów kulturowych. Zrujnowana budowla wyzwala w ludziach skrajne emocje – od przerażenia po zachwyt: „W ruinie spotykają się bowiem dwa porządki: ludzka potrzeba trwałości i nieuchronność rozpadu”. Nasz kwartalnik od blisko dwudziestu pięciu lat zajmuje się refleksją nad spiralą XXI-wiecznych napięć w kontekście przestrzeni. Pojęcie ruiny – znów przywołam profesor Nieszczerzewską – pozwala „analizować architekturę, ale również zjawiska kulturowe i rozpoznawać różne kryzysy, zmierzchy i atrofie. W ruinę popadają przecież nie tylko budynki, zjawisko to dotyczy także narracji, systemów wartości, sposobów poznawania świata, a nawet podmiotów poznających”.

Świata jest za dużo to powieść konstelacyjna i panoptykalna. Jest w niej wszystko, co  w twórczości Olgi Tokarczuk budzi najwyższy podziw. Dolny Śląsk, zwłaszcza Wrocław  i Wałbrzych, stają się w niej sceną jednego z największych w historii Europy eksperymentów społecznych. Autorka, opisując jego istotę, podąża jednak dalej, poza Ziemie Zachodnie. W tej barwnej, napisanej z niespotykanym rozmachem powieści wędrujemy wraz z bohaterami po Lwowie, Drohobyczu i Buenos Aires, wzdłuż Dniestru i Odry, przez góry i niziny, kilkadziesiąt i kilkaset lat temu, i dzisiaj.

Krótkie formy Carvera łączy bezwzględna diagnoza społeczeństwa i minimalistyczne mistrzostwo. To jedne z najlepszych opowiadań, jakie napisano w Ameryce w XX wieku, i ponadczasowe świadectwo rozpadającego się świata.

Co dziś znaczy być Ślązakiem czy Ślązaczką? Czy to tożsamość, która istnieje wyłącznie w kontrze do niemieckości lub polskości? Bernadeta Prandzioch pokazuje coś wręcz przeciwnego – śląskość włączającą i otwartą, tworzoną na równi przez przyjezdnych i tych, którzy przez wieki żyli w Katowicach, Gliwicach, Opolu czy Bytomiu.

Drugi tom międzynarodowego fenomenu o Tarze Selter, uhonorowanego Nagrodą Literacką Rady Nordyckiej. Tara podróżuje przez Europę, próbując zrozumieć świat bez przemijania i odkryć, czy jest w nim miejsce na bliskość.

Kenia, 1953 rok. Trwa powstanie Mau Mau. Ernest Hemingway wraca na ostatnie w swoim życiu safari. Tuż po Noblu, u szczytu sławy, razem z czwartą żoną Mary osiada u stóp Kilimandżaro. Afryka wciąga go bez reszty. W centrum wydarzeń jest pozornie prosta historia: Mary za wszelką cenę chce upolować lwa, który terroryzuje okoliczne wioski, a Ernest coraz mocniej fascynuje się młodą Afrykanką Debbą.

Ta’izz, rok 2009. W mieście, którego mieszkańcom doskwierają przerwy w dostawach prądu i brak wody, a fanatyczni muzułmańscy fundamentaliści poczynają sobie coraz śmielej, trwają przygotowania do obchodów Święta Zwycięstwa. Zwycięstwa Jemeńczyków nad Jemeńczykami w bratobójczej wojnie między Północą i Południem, które zjednoczyły się zaledwie kilka lat przed jej wybuchem. Wojna domowa 1994 roku przyniosła ostateczną klęskę przywódcom Ludowo-Demokratycznej Republiki Jemenu, socjalistycznego eksperymentu w regionie, w którym o polityce nadal decydują układy plemienne. Jedni uszli za granicę, inni padli ofiarą represji, jeszcze inni zaadaptowali się do nowej rzeczywistości.

Rok 1932, nad świat nadciąga złowróżbny cień. Kończy się era amerykańskiej prohibicji, szaleje wielki kryzys. Młody Hicks McTaggart, niegdyś osiłek i łamistrajk, zapalony tancerz, a dziś prywatny detektyw z Milwaukee, dostaje w firmie nowe, podejrzane zlecenie i bilet w jedną stronę - za Atlantyk, gdzie ma odnaleźć zbiegłą dziedziczkę fortuny zbitej na serach twardych. Prowadzona w maniakalnym tempie akcja, która przenosi czytelnika z Milwaukee i Chicago do Budapesztu i ostępów Siedmiogrodu, to wirujący karnawał, pełen zdarzeń paranormalnych i postaci, przy których bledną sylwetki bohaterów z Jamesa Bonda. Dodatkowe atrakcje, takie jak przemytnicza łódź podwodna z cesarsko-królewskiej floty wojennej czy wyścigi węgierskich i sowieckich motocyklistów, to jednak tylko tło wielkiego fresku najnowszej historii, zarówno tej z pierwszych stron gazet, jak i tej zawsze starannie ukrytej przed wzrokiem postronnych.

Autorka, nauczycielka z dwudziestoletnim stażem, kreśli poruszający obraz stanu polskiej oświaty – od niskich zarobków i wypalenia pedagogów, po masową ucieczkę klasy średniej do szkół prywatnych. Szkoła przetrwania to nie tylko diagnoza systemu, który utknął między nostalgią za pruskim modelem, a wyzwaniami ery sztucznej inteligencji i TikToka. To wnikliwa analiza tego, jak szkoła radzi sobie (lub nie) z polikryzysem: od braku zaufania w instytucje po kryzys psychiczny młodzieży. Autorka nie tyle wskazuje problemy trapiące polski system edukacji, ale szuka też konstruktywnej nadziei w polskiej tradycji – od Komisji Edukacji Narodowej po idee Janusza Korczaka i Jacka Kuronia.

Zamiast uładzonego przekładu bezwzględny rygor kwantyfikacji i precyzyjne odsłowienie słowa.

– Patryk Ciesielczyk