Sztuka

„nie czytaj
weź
papierki patyki deski
połącz pomaluj twórz”.

Holenderskie wydanie pierwszej suprematystycznej książki obrazkowej El Lissitzkiego z wiosny 1922 roku, zredagowane i opublikowane kilka miesięcy później w Hadze przez Theo van Doesburga. Nowa edycja opowieści o „dwóch kwadratach przybywających z daleka na Ziemię” ukazała się w jesiennym numerze czasopisma „De Stijl”, co wymagało zmiany układu publikacji z pionowego na poziomy. Ponadto przekład na język niderlandzki wymusił zastosowanie nowych rozwiązań typograficznych – w duchu oryginału, jednak nieco zmieniających odbiór tekstu.

„nie czytajcie
bierzcie
karteczki patyczki drewienka
składajcie malujcie budujcie”.

Pierwsza suprematystyczna książka „skonstruowana” przez El Lissitzkiego w 1920 roku w Witebsku, w okresie współpracy z Kazimierzem Malewiczem. Wydana dwa lata później w Berlinie, przedstawia historię dwóch kwadratów, które przybywają na Ziemię, by zaprowadzić nowy ład. Zamysł ukazania rewolucji komunistycznej wydaje się oczywisty, jednak pod przekazem propagandowym kryją się inne warstwy odczytania tekstu.

Ze wstępu Maxa Billa:

Książkę tę można uznać za trzeci tom pism teoretycznych o sztuce napisanych przez Kandinskiego. Pierwszym byłaby tu praca O duchowości w sztuce, która ukazała się po raz pierwszy w grudniu 1911 roku w Monachium, w wydawnictwie Pipera. Drugim mogłaby być książka Punkt i linia a płaszczyzna, wydana przez Alberta Langena w Monachium w 1926 roku jako dziewiąta publikacja w serii Biblioteka Bauhausu. Obie te książki Kandinsky napisał jako powiązane ze sobą traktaty teoretyczne; drugi stanowi logiczną kontynuację pierwszego.

Pierwsze polskie wydanie w przekładzie i w opracowaniu graficznym Stanisława Fijałkowskiego oraz pod redakcją Bernarda Keplera ukazało się w 1996 roku nakładem Państwowej Galerii Sztuki w Łodzi. Niniejsza druga edycja prezentuje tekst w niemal niezmienionej postaci, zgodnie z szóstym wydaniem Benteli-Verlag z 1959 roku, stanowiącym podstawę przekładu. Zgodnie z wolą spadkobiercy tłumacza w tekście nie wprowadzono żadnych znaczących zmian – zachowano oryginalną interpunkcję, pisownię oraz składnię, a cytowane fragmenty utworów pozostawiono w przekładzie Stanisława Fijałkowskiego. Z tego samego powodu przyjęto spolszczony zapis nazwiska autora O duchowości, zaproponowany i konsekwentnie stosowany przez tłumacza.

Jesienią 1923 roku w Bauhausie w Weimarze powstała koncepcja wydania serii książek w celu dokumentowania i rozpowszechniania idei nowego wzornictwa. Ostatecznie ukazało się 14 z 54 planowanych tomów w opracowaniu redakcyjnym Waltera Gropiusa i László Moholyego-Nagya.

W stulecie tej inicjatywy oddajemy w ręce czytelnika pierwszy polski przekład Szkicownika pedagogicznego, drugiego tomu serii.

Tych dziesięć zarejestrowanych i opublikowanych rozmów to jednocześnie dziesięć szczególnych sytuacji komunikacyjnych pozwalających na zrekonstruowanie losu artysty muzycznego we współczesnej Polsce.

Karykatura współtworzy polską kulturę materialną od przeszło kilkuset lat, jednak badania nad nią pozostają na marginesie zainteresowań środowiska naukowego. Pojedyncze opracowania, artykuły czy teksty katalogowe, dążąc do wypełnienia luki w tej dziedzinie, przybliżają wybrane aspekty, zagadnienia czy problemy, w niewielkim stopniu odnosząc się do piśmiennictwa historiograficznego z XIX i XX wieku. Tymczasem posiada ono stosunkowo długą tradycję.

Katalog wystawy „Butenko dla małych i dużych” to wybór 300 żartów rysunkowych i krótkich form komiksowych wybranych z przepastnego archiwum rodziny artysty. Przygotowując materiały do druku, podjęliśmy decyzję, by zostawić skany w stanie surowym, uznając, że nieoczyszczone prace z widocznymi poprawkami i odręcznymi notatkami, odsłaniają niezwykły warsztat rysownika.

Ciało w karykaturze, karykatura ciała w sztuce to pierwszy tom studiów nawiązujący do wydanego przez  Muzeum Karykatury w 1990 roku „Almanachu Satyry Polskiej”. Obecne wydanie „Almanachu Muzeum Karykatury im. Eryka Lipińskiego” zostało poświęcone zagadnieniom ciała, cielesności, a także seksualności w sztuce karykatury polskiej i europejskiej od czasów nowożytnych po drugą połowę XX wieku.

Odwilż w podstawowym sensie oznacza ocieplenie i rozmarzanie – tak, że odsłania się to, co wcześniej było ukryte pod grubą warstwą lodu. Przez pryzmat odwilżowej metafory Piotr Słodkowski patrzy na twórczość Marka Oberländera, jednego z najważniejszych polsko-żydowskich malarzy lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych, autora słynnego płótna Napiętnowani (1955). W klimacie odwilży po stalinizmie Oberländer postawił palące pytanie o miejsce polskich Żydów w gruntownie przeobrażonym świecie. Stanął przed zasadniczymi problemami: W jaki sposób Holokaust mógł być obecny w malarstwie? Na ile zaś – wprost przeciwnie – liberalizacja kultury nie przekładała się na odwilż pamięci o Zagładzie?

Każda starość jest inna. Zebrane tu niespójne teksty nie są więc ani opowieścią o starości, ani rozpatrującymi wybrane przykłady „studiami przypadków”. Są – idąc za sugestią Miłosza, że lepiej o starości nie pisać – zaledwie „dotknięciami i odbiciami” tej kondycji, która czeka i nieuchronnie nadchodzi.

Przedstawiamy pierwszą monograficzną publikację, poświęconą twórczości Małgorzaty
Potockiej (ur. 1953), pod redakcją Mariki Kuźmicz, z esejami autorstwa Kamili Dworniczak, Mariki Kuźmicz i Marty Smolińskiej oraz wywiadem z artystką, który przeprowadził Mariusz Szczygieł.
Książka prezentuje najważniejsze prace filmowe, fotograficzne oraz wideo Potockiej i ukazuje jej twórczość wobec dynamicznej sytuacji społeczno–politycznej przełomu lat 70. i 80.

Andrzej Jórczak był fotografem, artystą wizualnym, astronomem, wykładowcą, animatorem kultury i sztuki oraz dyrektorem Małej Galerii ZPAF w 2. połowie lat 70. Urodził się w Warszawie w 1944 r.

Choć od wczesnych lat wykazywał się zdolnościami artystycznymi i interesował się sztuką, ukończył astronomię na UW i rozpoczął pracę jako nauczyciel fizyki w Liceum im. Cervantesa w Warszawie. Jednocześnie zaczął realizować także swoje prace, z czasem stając się jedną z kluczowych postaci warszawskiej awangardy lat 70. oraz dyrektorem słynnej Małej Galerii Związku Polskich Artystów Fotografików, mieszczącej się przy Pl. Zamkowym w Warszawie.

This book serves as a visual archive of a pivotal moment in Belarusian history, documenting the 2020-2021 protests while drawing parallels with the 2019-2020 Hong Kong movement.

Published in late 2024, just before Belarus’s 2025 elections, it highlights ongoing repression, with thousands of political prisoners and around a million people forced to flee. The author connects the protests in Belarus and Hong Kong as examples of modern resistance shaped by digital control and China's geopolitical influence.