Sztuka

Publikacja w popularnej serii „Malarstwo” poświęcona jest twórczości Józefa Brandta (1841–1915), jednego z najwybitniejszych polskich malarzy batalistycznych XIX wieku, który znacząco wpłynął na rozwój polskiego malarstwa historycznego.

Brandt doskonalił swój warsztat w Paryżu i Monachium, między innymi pod kierunkiem Franza Adama. W stolicy Bawarii szybko zyskał uznanie niemieckich kolekcjonerów i krytyków, przewodził też polskiej kolonii artystycznej w Monachium, wspierając młodych twórców. Zafascynowany siedemnastowieczną historią Polski, przedstawiał na płótnie życie codzienne polskich sarmatów i mieszkańców Kresów Wschodnich, polowania i bitwy oraz ważne wydarzenia polityczne mające miejsce w I Rzeczypospolitej.

Jan Matejko to jeden z najwybitniejszych polskich malarzy, wielokrotnie nagradzany i odznaczany; był członkiem wielu towarzystw artystycznych, akademii i instytucji naukowych. W 1878 roku uzyskał od społeczności Krakowa, w imieniu całego narodu, berło – symbol panowania w dziedzinie sztuki. Zarówno jego olbrzymich rozmiarów wizje historiozoficzne, jak i mniejsze ilustracje dziejów budziły duże zainteresowanie, kształtując wyobraźnię i świadomość historyczną Polaków. Matejko jest autorem ponad 300 obrazów i 3000 rysunków.

Zeszyt do kolorowania z dziełami Stanisława Ignacego Witkiewicza. To propozycja skierowana do wszystkich miłośników kolorowanek oraz sztuki polskiej, którzy nie tylko podziwiają dzieła największych malarskich mistrzów, ale także sami chętnie sięgają po plastyczne przybory. Zeszyt zawiera ilustracje 15 reprodukcji, 14 szkiców obrazów malarza. Obok zdjęcia danego dzieła umieszczono szablon do samodzielnego pokolorowania. Dzięki temu każdy kolorujący będzie mógł w swojej wersji zbliżyć się do oryginału lub przeciwnie – nadać obrazkowi własne barwy, zmieniając jego dotychczasowy charakter.

Katalog został wydany z okazji dwumiejscowej wystawy What you see is not here tomorrow Radka Brousila w galerii KRUPA w Londynie i Wrocławiu, 14 marca - 3 maja 2025.

W eseju “On the Concept of History” (1940) Walter Benjamin przywołuje niezwykłą scenę z  Rewolucji Lipcowej w 1830 roku, kiedy to paryscy powstańcy strzelali do tarcz zegarów na  wieżach, jakby próbowali zatrzymać sam czas. Świadek tych wydarzeń, cytowany przez  Benjamina, porównał rewolucjonistów do biblijnego Jozuego, który zatrzymał czas, prosząc  Boga o powstrzymanie ruchu słońca. Strzelanie do zegarów – najbardziej wszechobecnych i  powszechnych symboli zachodniego, nowoczesnego czasu – można zrozumieć jako próbę radykalnego zerwania z dominującym porządkiem rzeczy. Jako akt ikonoklastyczny świadczy o  konstytutywnym związku między urządzeniami do mierzenia czasu a sposobami, w jakie czas  jest postrzegany i przeżywany, czyniąc z reprezentacji czasu polityczne pole bitwy.

Książka Leonardo. Zbliżenia, której autorem jest Stefano Zuffi, daje możliwość bliższego oglądu arcydzieł mistrza włoskiego renesansu. Pracom, reprodukowanym także we fragmentach pozwalających dostrzec nawet najdrobniejsze elementy, towarzyszą zwięzłe komentarze, dzięki którym możemy lepiej zrozumieć treści dzieł i ich aspekty formalne. 

Publikacja towarzyszy wystawie Lary i penaty. O budowaniu poczucia bezpieczeństwa w architekturze w Pawilonie Polskim na 19. Międzynarodowej Wystawie Architektury w Wenecji.

Muzyka polska po Szymanowskim to historia muzyki polskiej II połowy XX wieku, opowieść o tym, z jakimi trudnościami mierzyli się kompozytorzy od lat 40. do końca lat 90. Autor nierozerwalnie wiąże twórczość kompozytorską z wydarzeniami, które w tym czasie miały miejsce w Polsce i poza jej granicami. Pokazuje źródła powstawania utworów, sukcesy ich prawykonań oraz późniejsze losy. Ale przede wszystkim zagłębia się w samą istotę dzieł powstałych w tym czasie, analizując dogłębnie techniki kompozytorskie, inspiracje oraz dobór instrumentów i głosów.

Album prezentuje unikalne fotografie autorstwa Adama Hawałeja, który towarzyszył próbom zespołu teatralnego przygotowującego się do premiery Kartoteki rozrzuconej w Teatrze Polskim we Wrocławiu. Poznajemy w ten sposób nową twarz Tadeusza Różewicza – nie tylko poety, pisarza i dramaturga, ale także reżysera, wcielającego swoje literacko-teatralne koncepcje w sceniczne życie. W wywiadzie otwierającym książkę autor zdjęć tak podsumowuje swoją pracę: Ponieważ obchodzimy stulecie urodzin Różewicza, często sięgam do zdjęć, które miałem możliwość mu zrobić. Przy tej okazji odkrywam również siebie jako fotografa. Myślę, że przy »Kartotece rozrzuconej«, mimo trudnych warunków technicznych, niewiele mi umknęło. Fotograf żyje chwilą. To, co udaje mu się pochwycić w locie, jest niepowtarzalne i szybko zaciera się w pamięci. Przyjemnie jest myśleć, że dzięki zdjęciom, zrobionym podczas prób »Kartoteki rozrzuconej«, tamte chwile nadal żyją, choć dziś są już częścią historii: mojej z Różewiczem, ale także teatru i literatury.

„Estetyka muzyki” Rogera Scrutona to pierwsza pełna publikacja przedstawiająca charakter i znaczenie muzyki z perspektywy filozofii analitycznej. To także jedyne ujęcie tematu tak bogato ilustrowane przykładami muzycznymi. Podstawą tomu stały się wykłady Rogera Scrutona wygłaszane na Uniwersytecie Bostońskim, przekształcone w obszerne dzieło obejmujące fundamentalne zagadnienia z zakresu estetyki muzycznej.

Gdy za żelazną kurtyną niezmiennie trwa Orwellowski „rok 1984”, najlepszym sposobem, by wskoczyć w inną rzeczywistość, jest założenie zespołu rockowego.

Do tego właśnie 1984 zabiera nas w podróż w czasie Rafał Księżyk. Był to rok przełomowy dla polskiej muzyki rockowej. Doszła wtedy do głosu młodzież, która dorastała w realiach stanu wojennego. A najdobitniej przemówiła ta z mniejszych miast.

Pod koniec życia, w 1977 roku, Roland Barthes (1915–1980), klasyk współczesnej francuskiej humanistyki (m.in. Mitologie, Fragmenty dyskursu miłosnego, Imperium znaków, Stopień zero pisania), zaczął po śmierci matki pisać książkę o fotografii. Osobistym motywem była próba odnalezienia „istoty” zmarłej Henriette Barthes w fotografiach, które po niej pozostały. Paradoksalnie autor odnajduje to, czego szuka, w zdjęciu matki z jej dzieciństwa, z okresu, w którym jej nie znał, przewrotnie zaś – zdjęcia tego czytelnikowi nie pokazuje, uważając, że byłoby dla niego banalne. Dowodzi to, jak subtelne rozważania i doświadczenia podjął w tej bardzo prywatnej książce o nowym zjawisku w sztuce, którego naturę stara się wyjaśnić (tytułowy chambre claire, dosł. „jasny pokój”, nawiązuje w formie gry słów do chambre noire, „ciemnia”, dosł. „ciemny pokój”, a zarazem chodzi odpowiednio o camera lucida i camera obscura). Inaczej niż malarstwo, fotografia ma u podłoża pewien niewymyślony fakt, mgnienie owego „to było”, „zdjęcie” obrazu z rzeczywistości. Jako odmiana pamięci wprowadza w czas i cały dramat egzystencji. Barthes rozważa „zdjęcie” od strony studium, dociekliwości, analizy, i punctum, owego „ukłucia”, o jakie fotografia przyprawia widza. Czytelnik znajdzie w książce wiele takich puncta w zamieszczonych przez autora reprodukcjach klasycznych dzieł, które dodatkowo czynią z tych rozważań mały album, przyczynek do subiektywnej historii fotografii.

Pogrzeb jest wyjątkowo skonwencjonalizowanym rytuałem. Charakter wydarzenia zazwyczaj nie odpowiada stylowi życia zmarłej osoby. Brakuje nam stylów śmierci skorelowanych ze stylami życia. Drobnym krokiem w stronę indywidualizacji obrzędowości funeralnej jest zestaw alternatywnych symboli śmierci i żałoby. Książeczka zawiera ich solidny pakiet. Niektórym towarzyszy refleksja zaproszonych bliskich oraz dalszych.

Książka zawdzięcza swój tytuł słynnej frazie z Manifestu surrealistycznego André Bretona, służącej tutaj zresztą za motto: „Droga wyobraźnio, najbardziej w tobie kocham to, że nie przebaczasz”. W stulecie pierwszej publikacji manifestu (1924) autor podejmuje rozważania nad dziedzictwem nadrealizmu – teorii estetycznej zorientowanej wokół kategorii wyobraźni oraz awangardowej praktyki eksplorowania podświadomości, snu i rozmaitych „stanów wtórych”, technik automatyzmu, badania „przypadku obiektywnego” i prowokowania „konwulsyjnego piękna”.

Z ogromną radością dzielę się z Państwem efektami pracy uczestniczek i uczestników kilkumiesięcznych mistrzowskich warsztatów fotograficznych Reinterpretacje, które miałem przyjemność poprowadzić na zaproszenie Instytutu Teatralnego im. Z. Raszewskiego w Warszawie. Od samego początku przyświecał nam cel, by spojrzeć na teatr w nowy sposób, dotrzeć do osób, przestrzeni i przedmiotów, które na co dzień są niedostępne albo w ogóle nie kojarzą się z teatrem, a są z nim związane.

Jerzy Jaworowski (1919–1975) – wybitny grafik czasu PRL-u, projektant książek, ilustrator. Pracował głównie dla wydawnictwa Czytelnik, ale też PIW-u, Iskier, Więzi. Mało kto wiedział, że w zaciszu domowym tworzył rysunki prywatne – i właśnie im poświęcona jest ta książka.