Raymond Murray Schafer, Strojenie świata

Najważniejsze dzieło w dorobku kompozytora Raymonda Murray’a Schafera i prekursorska pozycja w tradycji humanistycznych badań nad dźwiękiem po raz pierwszy w polskim przekładzie.

Choć liczy sobie już kilkadziesiąt lat, Strojenie świata nie traci na aktualności. Nadal pobudza soniczne wyobraźnie czytelniczek i czytelników, dotyka współczesnych problemów takich jak dźwiękowe (i nie tylko) zanieczyszczenie środowiska oraz inspiruje szeroką rzeszę odbiorców: od kompozytorów, przez architektki, artystów wizualnych i badaczy zajmujących się kulturą, miastem i ekologią. Książka jest świadectwem oryginalnego stylu pisarskiego Schafera, który swobodnie porusza się między gatunkami i stylami literackimi. Jest śmiałym manifestem artystycznym, bywa surowym tekstem akademickim, a miejscami staje się natchnionym dziełem filozoficznym. Opowiada o bezkresnym pejzażu dźwiękowym otaczającym człowieka, o historycznych przemianach środowiska akustycznego, o jego zmysłowej eksploracji, krytyce, analizie i świadomym projektowaniu. Schafer zaprasza do refleksji na temat tego, jak słuchamy, co słyszymy i jak sprawić, aby nasze otoczenia dźwiękowe stawały się bardziej przyjazne. Sprawia, że nasze uszy – choć stale otwarte – zaczynają wrażliwie odbierać rzeczywistość i aktywnie dążyć do zmiany.

Praca Schafera jest dziełem wybitnym, ważnym zarówno w kontekście naukowym, jak i edukacyjnym. Bez wątpienia znajdzie liczne grono odbiorców wśród osób zajmujących się badaniami nad pejzażem dźwiękowym, ale także z pewnością zdobędzie uznanie wśród coraz liczniejszego grona osób aktywistycznie zajmujących się ekologią dźwiękową, przeciwdziałaniem zanieczyszczeniom fonicznym, sound designem i dobrostanem mieszkańców miast przeciążonych hałasem. – Robert Losiak

Książka ta – opowiadająca o otaczających nas dźwiękach – we współczesnej muzyce stała się symbolem zmiany sposobu myślenia o pejzażu dźwiękowym, jak nazywa to Schafer. Jego koncepcje artystyczne i naukowe mają wielkie zasługi dla teorii muzyki, dla nauki o kulturze, dla muzykologii, wreszcie dla rzeszy współczesnych artystów, którzy pracują z medium dźwięku. – Krzysztof Knittel

Przewodnik, a może manifest, słuchania otoczenia świadomie. Współczesny świat jest jeśli nie bardziej, to odmiennie wypełniony dźwiękami niż w czasach, gdy powstawała ta książka, lecz to tym lepszy powód, by się w nią wczytać. Po lekturze żaden szum nie będzie już nam obojętny. Kto ma uszy, niechaj słucha. – Olga Drenda

O autorze:
Murray Schafer (1933-2021) – kanadyjski kompozytor, nauczyciel, podróżnik, filozof muzyki, inicjator nauki o pejzażu dźwiękowym i ruchu ekologii akustycznej. Twórca m.in. monumentalnego cyklu teatru muzycznego Patria, licznych utworów wokalnych i serii 13 kwartetów smyczkowych; autor zbioru publikacji edukacyjnych, w których rozwijał przewrotną metodę kształcenia zdolności słuchowych „czyszczenie uszu”. Jego najważniejsza książka – wydane w 1977 roku Strojenie świata – do dziś stanowi niewyczerpane źródło inspiracji i kontrowersji dla międzynarodowego grona artystów, artystek oraz osób zajmujących się naukami o dźwięku.

O tłumaczu:
Krzysztof Marciniak – absolwent muzykologii na Uniwersytecie Warszawskim, pismak, krytyk, ekolog akustyczny, kurator przedsięwzięć z dziedziny sztuki dźwięku. W latach 2013-2023 członek kolektywu redakcyjnego magazynu o muzyce współczesnej „Glissando”. Mieszka i opiekuje się kawałkiem ziemi nad rzeczką Rakówką we wsi Romanówek na Lubelszczyźnie.