Poezja

In Birthday Boy, the Italian poet and artist Marco Antonini constructs a cup-and-string phone between vulnerable adulthood and lingering childhood memories of eucalyptus, avocado (“which was edible: / the pit or the pulp?”), popcorn (ceiling), the boxes of mysterious moves, argent dust, and a loop of buckets of sudsy water sloshed into the gutter. 

Attuned to the moods of mud, lancing of light, and shivers of vine across the seasons, and with a healthy interest in the idiosyncrasies of his fellow allotmenteers, Rossiter adopts a typological approach softened by empathic curiosity. Throughout, he seeks to locate himself while reflecting on what it means to be a foreigner sinking hands into local soil.

Dziwne dziewczyny Kamili Janiak to poemat rozpisany na głosy, w którym bezkompromisowa szczerość i spis z doświadczenia wybrzmiewają równie wyraźnie, co próba zarejestrowania i uporania się z rozproszeniem własnego „ja”, zaś słowo „jestem” okazuje się lepkie i (nie)poręczne.

„Powodów, dla których poetki i poeci decydują się zwrócić uwagę na to, co lokalne, okoliczne, wystające zza węgła, niknące w chaszczach lub po prostu mijane podczas spaceru z psem, jest mnóstwo. Wiadomo, że pisanie z oglądu sprawdza się, gdy chcemy schwycić kawał rzeczywistości i dać mu zaistnieć w nowym kontekście, najchętniej pośród wielu innych puzzli przeniesionych z najróżniejszych stron".

Poezja, jak bywało w przeszłości, antycypowała przełom. Z PRL i z moralno-retorycznej opozycji wobec PRL zaczęła wyrywać się już w połowie lat 80. […] Przełom nastąpił nie w rezultacie wytężenia sił, lecz na odwrót – na skutek nieomal całkowitego wyczerpania zasobów materialnych i symbolicznych. W 1988 i 1989 roku obie strony wielkiego sporu były bowiem skrajnie zmęczone. Państwo wyglądało jak potwór z kreskówki, który już nie umie, nie ma siły być potworem. Z kolei naród nie chciał dłużej udawać wielkości, lecz po prostu chciał jeść. Kto mógł, wyjeżdżał na Zachód. Zużyły się języki, zaklęcia i gesty nie robiły już na nikim wrażenia, należało pójść własną ścieżką”

Tom, który wraca jak światło po sztormie: nie po to, by uspokajać, lecz by lepiej widzieć. Fenomenologia gniewu odsłania drugi biegun poetyckiej wrażliwości Adrienne Rich – gniew rozumiany jako troska i narzędzie poznania świata. Przekrojowy, nielinearny wybór pokazuje, jak prywatne doświadczenie przechodzi w mowę wspólnoty, a język staje się przestrzenią odmowy wobec narzuconych definicji ciała, ról i historii. 

Jestem tu jedna, jedna. Głosy polskich poetek to 31 rozmów z poetkami, reprezentującymi różne, często odległe poetyki i środowiska twórcze. Punktem wyjścia każdej rozmowy jest wiersz, który Kołodziejek wybrała wspólnie z jego autorką, w jakiś sposób wzorcowy dla jej poetyki.

Odczytane z rękopisów listy, po raz pierwszy publikowane wyklejanki i drobiazgowe przypisy Ryszarda Krynickiego składają się na fascynujący, bogaty i wielowymiarowy portret literackiej przyjaźni Wisławy Szymborskiej i Stanisława Barańczaka. Książka jest efektem pracy w archiwum Wisławy Szymborskiej zdeponowanym w Bibliotece Jagiellońskiej, gdzie znajduje się około 80 listów Stanisława Barańczaka do Wisławy Szymborskiej.

Wnyki dla światła Justyny Kulikowskiej raz są oślepiające jak blask kul dyskotekowych, a innym razem bezpośrednie niczym pogo na betonie; bywają ciche, ale też brutalne. W swoim najnowszym tomie poetka bada naturę uwikłania i zdrady, a kolejne wiersze i powracające frazy tworzą osobistą mitologię. Można powiedzieć, że Kulikowska uprawia sztukę poetycką kintsugi – eksponuje pęknięcia zamiast je ukrywać; nie zapisuje impresji, nie śledzi cieni ani nie czeka na promienie słońca. Wręcz przeciwnie: wnyki dla światła zastawia z porażającą precyzją, ale równocześnie z niewielką nadzieją na powodzenie podstępu. Jej wiersze są jak pułapki na to, co ulotne i niewidzialne: na zachwyt, traumę, stratę i język.

Jakie lekcje wynosimy z pankroka? W debiutanckiej książce poetyckiej Sylwia Chutnik czujnie przygląda się codzienności: napiętym mięśniom, potłuczonej porcelanie, wierszom czytanym, gdy wali się świat, i żałobie, obecnej w zapachu wody brzozowej na poduszce. Podmiotka rozmawia z sąsiadkami, z powiatowymi lesbijkami, z babcią – z kobietami, których nikt nie chciał słuchać. W Pobitych garach odnajdujemy głos znany z prozy i publicystyki Chutnik – wnikliwy, uważny, dowcipny – jednocześnie spowija go zupełnie nowa wrażliwość. To poezja po przejściach, poezja rozczarowań, ale też małych powszednich zachwytów. Chutnik pisze o sile wspólnoty, o kociej sierści, o kotwicy i syrence wydziaranej niebieskim tuszem na skórze dziadka. I niby handpokowe tatuaże zdobiące ciało, wierszom towarzyszą ilustracje Julek Sierańska. Pobite gary to wreszcie opowieść o życiu wbrew – na przekór patriarchatowi i homofobii. Chutnik jest kłirówą i ma obowiązki kłirowe!

Kilkusetstronicową i wielowątkową książkę poetycką ZURITA otwiera kilka stron z obrazami masywnych chilijskich klifów wyrastających z Oceanu Spokojnego. Tom dzieli się na trzy części, rozpięte między zmierzchem, półmrokiem a świtem z 10 na 11 września 1973 roku, kiedy miał miejsce wojskowy zamach stanu generała Augusta Pinocheta, a w Chile rozpoczynała się brutalna dyktatura wojskowa. Słowo ZURITA, określające zarówno książkę, jak i jej autora, to również wyraz głosu poetyckiego przejmowanego kolejno przez nieskończoną liczbę innych głosów, w których splatają się różnorodne wątki: historia prywatna i historia Chile, jeden z najbardziej bolesnych epizodów w życiu kraju i dotkliwe rany poniesione w życiu prywatnym, monumentalne krajobrazy i wstrząsające sceny, tłumy obrócone w popiół i miasta zrównane z ziemią, ludobójstwa i dyktatury, które uczyniły wiek XX najokrutniejszym ze znanych ludzkości.

Najnowsza książka Szczepana Kopyta riddim na stypie neolibu sytuuje się gdzieś między manifestem a memem. Pod tytułowy riddim poeta nawija teksty wymierzone w różne rejestry języków codzienności.

„Nasze pragnienia są związane” to zapis mojego mówienia na głos, słuchania, ulegania głosowi, oddawania go, a wreszcie — w samym środku lasu, miasta, uczucia — cichego, czułego nucenia. / Wojciech Kosma

Niezwykle aktualny tom z najkrótszą formą poetycką na świecie – haiku – w tłumaczeniu Czesława Miłosza, ze wstępem Joanny Bator. Miłosz w swoim tomie pokazuje, że haiku to coś więcej niż poezja – to inny sposób patrzenia na świat. Tam gdzie zachodnia kultura oddziela „ja” od rzeczywistości, haiku łączy je w jedno. 

Marian Stala w Śmierci Poety („Tygodnik Powszechny" 2004, nr 34), oceniając znaczenie poematu, pisał: „Poetycka wielkość Miłosza nie odsłoniła się nagle, nie była gotowa u początków jego twórczości. Ta wielkość narastała od młodzieńczego Poematu o czasie zastygłym do poematu Gdzie słońce wschodzi i kędy zapada, będącego jednym z najwyższych jego dokonań.