Poezja

Czasem, żeby wyjść poza egologię, wystarczy z pewną lekkością potraktować życie. Kamilowi Kawalcowi udało się odszukać ton, który nadaje książce taką lekkość. Ten rosół jest słodki jak woda w bursztynie. Weźmy w nawias oświeceniowy rozsądeczek i zabawmy się ten ostatni raz. Zaprośmy do zabawy komary, psy, skórki, wiosła i pieśćmy własne i cudze sadełko. Na końcu I tak będziemy turlakami. Ktoś będzie nas turlać i turlać - i to będzie dobre. O tym turlaniu się w zieleni, wilgoci opowiada książka Kamila.
— Agnieszka Wolny-Hamkał

Obejmująca kilka epok rozwoju dwudziestowiecznej polskiej liryki, zamknięta kodą niezwykłych późnych wierszy, poezja Jarosława Iwaszkiewicza była zjawiskiem wyjątkowo bogatym. Już pierwsze tomy, sprawiające wrażenie pisanych przez dwóch różnych autorów, wskazywały sprzeczność jako siłę napędową tej twórczości, generatora istniejących w niej napięć oraz świadectwo mediacji między skrajnymi nierzadko emocjami i odmiennymi konstatacjami filozoficznymi.

Joanna Burdzel’s collection Exorcisms: The Songs of Echo is a cycle of emancipatory spells of self-discovery in which the poet, alternating between scrying surfaces of English and Polish, weaves an escape from patriarchal traps. 

The Edge of the Vessel at the Height of My Mouth gathers together twenty-five of artist Alicja Bielawska’s colored-pencil drawings of (jugs) (vases) (vessels) combined with self-reflective poetry and prose fragments about jugularity in her ceramics work—part of a constellated practice melding sculpture, installation, textiles, ceramics, and drawing.

e. irem az’ The Blond Daisy is a booklet composed of two multi-section poems, including the eponymous poem, about irem’s late grandmother, Zinet Tosun, and her Allah, at once universally boundless and simultaneously present in diurnal labor; and “perhaps it all started with,” which resurfaces smothering intergenerational trauma, zeroing in on domestic thresholds as simultaneously a seal but also potential escape route.

In Birthday Boy, the Italian poet and artist Marco Antonini constructs a cup-and-string phone between vulnerable adulthood and lingering childhood memories of eucalyptus, avocado (“which was edible: / the pit or the pulp?”), popcorn (ceiling), the boxes of mysterious moves, argent dust, and a loop of buckets of sudsy water sloshed into the gutter. 

Attuned to the moods of mud, lancing of light, and shivers of vine across the seasons, and with a healthy interest in the idiosyncrasies of his fellow allotmenteers, Rossiter adopts a typological approach softened by empathic curiosity. Throughout, he seeks to locate himself while reflecting on what it means to be a foreigner sinking hands into local soil.

Dziwne dziewczyny Kamili Janiak to poemat rozpisany na głosy, w którym bezkompromisowa szczerość i spis z doświadczenia wybrzmiewają równie wyraźnie, co próba zarejestrowania i uporania się z rozproszeniem własnego „ja”, zaś słowo „jestem” okazuje się lepkie i (nie)poręczne.

„Powodów, dla których poetki i poeci decydują się zwrócić uwagę na to, co lokalne, okoliczne, wystające zza węgła, niknące w chaszczach lub po prostu mijane podczas spaceru z psem, jest mnóstwo. Wiadomo, że pisanie z oglądu sprawdza się, gdy chcemy schwycić kawał rzeczywistości i dać mu zaistnieć w nowym kontekście, najchętniej pośród wielu innych puzzli przeniesionych z najróżniejszych stron".

Poezja, jak bywało w przeszłości, antycypowała przełom. Z PRL i z moralno-retorycznej opozycji wobec PRL zaczęła wyrywać się już w połowie lat 80. […] Przełom nastąpił nie w rezultacie wytężenia sił, lecz na odwrót – na skutek nieomal całkowitego wyczerpania zasobów materialnych i symbolicznych. W 1988 i 1989 roku obie strony wielkiego sporu były bowiem skrajnie zmęczone. Państwo wyglądało jak potwór z kreskówki, który już nie umie, nie ma siły być potworem. Z kolei naród nie chciał dłużej udawać wielkości, lecz po prostu chciał jeść. Kto mógł, wyjeżdżał na Zachód. Zużyły się języki, zaklęcia i gesty nie robiły już na nikim wrażenia, należało pójść własną ścieżką”

Tom, który wraca jak światło po sztormie: nie po to, by uspokajać, lecz by lepiej widzieć. Fenomenologia gniewu odsłania drugi biegun poetyckiej wrażliwości Adrienne Rich – gniew rozumiany jako troska i narzędzie poznania świata. Przekrojowy, nielinearny wybór pokazuje, jak prywatne doświadczenie przechodzi w mowę wspólnoty, a język staje się przestrzenią odmowy wobec narzuconych definicji ciała, ról i historii. 

Jestem tu jedna, jedna. Głosy polskich poetek to 31 rozmów z poetkami, reprezentującymi różne, często odległe poetyki i środowiska twórcze. Punktem wyjścia każdej rozmowy jest wiersz, który Kołodziejek wybrała wspólnie z jego autorką, w jakiś sposób wzorcowy dla jej poetyki.

Odczytane z rękopisów listy, po raz pierwszy publikowane wyklejanki i drobiazgowe przypisy Ryszarda Krynickiego składają się na fascynujący, bogaty i wielowymiarowy portret literackiej przyjaźni Wisławy Szymborskiej i Stanisława Barańczaka. Książka jest efektem pracy w archiwum Wisławy Szymborskiej zdeponowanym w Bibliotece Jagiellońskiej, gdzie znajduje się około 80 listów Stanisława Barańczaka do Wisławy Szymborskiej.

Wnyki dla światła Justyny Kulikowskiej raz są oślepiające jak blask kul dyskotekowych, a innym razem bezpośrednie niczym pogo na betonie; bywają ciche, ale też brutalne. W swoim najnowszym tomie poetka bada naturę uwikłania i zdrady, a kolejne wiersze i powracające frazy tworzą osobistą mitologię. Można powiedzieć, że Kulikowska uprawia sztukę poetycką kintsugi – eksponuje pęknięcia zamiast je ukrywać; nie zapisuje impresji, nie śledzi cieni ani nie czeka na promienie słońca. Wręcz przeciwnie: wnyki dla światła zastawia z porażającą precyzją, ale równocześnie z niewielką nadzieją na powodzenie podstępu. Jej wiersze są jak pułapki na to, co ulotne i niewidzialne: na zachwyt, traumę, stratę i język.

Jakie lekcje wynosimy z pankroka? W debiutanckiej książce poetyckiej Sylwia Chutnik czujnie przygląda się codzienności: napiętym mięśniom, potłuczonej porcelanie, wierszom czytanym, gdy wali się świat, i żałobie, obecnej w zapachu wody brzozowej na poduszce. Podmiotka rozmawia z sąsiadkami, z powiatowymi lesbijkami, z babcią – z kobietami, których nikt nie chciał słuchać. W Pobitych garach odnajdujemy głos znany z prozy i publicystyki Chutnik – wnikliwy, uważny, dowcipny – jednocześnie spowija go zupełnie nowa wrażliwość. To poezja po przejściach, poezja rozczarowań, ale też małych powszednich zachwytów. Chutnik pisze o sile wspólnoty, o kociej sierści, o kotwicy i syrence wydziaranej niebieskim tuszem na skórze dziadka. I niby handpokowe tatuaże zdobiące ciało, wierszom towarzyszą ilustracje Julek Sierańska. Pobite gary to wreszcie opowieść o życiu wbrew – na przekór patriarchatowi i homofobii. Chutnik jest kłirówą i ma obowiązki kłirowe!