Życie w społeczeństwie

Książka Macieja Janowskiego „Karpaty. Opowieść o pewnych górach” obejmuje cały łańcuch Karpat — od Bratysławy po Żelazne Wrota, od Bieszczadów po Góry Bihorskie — i opisuje dzieje tego regionu od prehistorii po współczesność. Dla autora Karpaty to przestrzeń, w której człowiek i krajobraz tworzą wspólnotę losu, a historia toczy się w rytmie dolin i przełęczy.

W albumie znajduje się 100 niepublikowanych dotąd zdjęć z archiwum porucznika Stanisława Andresa, który w czasie II wojny światowej przeszedł cały szlak bojowy armii generała Andersa: z ZSRS przez Iran, Irak, Indie, Palestynę i Egipt do Włoch, gdzie walczył m.in. w bitwie pod Monte Cassino.

Kiedy jako ludzkość niebezpiecznie zmierzamy na skraj przepaści, coraz głośniej wybrzmiewa w nas nagląca potrzeba odpowiedzi na nieustannie mnożące się kryzysy. Być może problem nie tkwi w braku odpowiedzi, lecz w tym, że nie zadaliśmy jeszcze właściwych pytań. Báyò Akómoláfé – osadzony w jorubijskiej tradycji swoich przodków, materialnym feminizmie, myśli dekolonialnej oraz posthumanistycznej – przedstawia zaskakujące, nieraz wywrotowe czy sprzeczne z intuicją spojrzenie na otaczający nas społeczno-polityczny chaos. Jego niedająca się zaszufladkować twórczość pokazuje, że to, jak odpowiadamy na kryzys, może być częścią kryzysu, a sposób, w jaki myślimy o świecie, reprodukuje dokładnie tę samą rzeczywistość, której zmiany pragniemy.

Rob Nixon opowiada o długotrwałej, systemowej przemocy, której ofiarami padają ubodzy, wykluczeni, pozbawieni władzy mieszkańcy Ziemi. Najczęściej nie jest ona w ogóle postrzegana w jako przemoc. Umyka naszej uwadze. Stosują ją aktorzy zglobalizowanego, neoliberalnego kapitalizmu, dążąc do akumulacji kapitału, w miejscach skrytych przed wzrokiem opinii publicznej: dawnych koloniach, krajach globalnego Południa, obszarach zamieszkanych przez ludność rdzenną, zgettoizowanych dzielnicach miast, peryferiach zamieszkanych przez ubogą i pozbawioną sprawczości politycznej ludność.

Jakie lekcje wynosimy z pankroka? W debiutanckiej książce poetyckiej Sylwia Chutnik czujnie przygląda się codzienności: napiętym mięśniom, potłuczonej porcelanie, wierszom czytanym, gdy wali się świat, i żałobie, obecnej w zapachu wody brzozowej na poduszce. Podmiotka rozmawia z sąsiadkami, z powiatowymi lesbijkami, z babcią – z kobietami, których nikt nie chciał słuchać. W Pobitych garach odnajdujemy głos znany z prozy i publicystyki Chutnik – wnikliwy, uważny, dowcipny – jednocześnie spowija go zupełnie nowa wrażliwość. To poezja po przejściach, poezja rozczarowań, ale też małych powszednich zachwytów. Chutnik pisze o sile wspólnoty, o kociej sierści, o kotwicy i syrence wydziaranej niebieskim tuszem na skórze dziadka. I niby handpokowe tatuaże zdobiące ciało, wierszom towarzyszą ilustracje Julek Sierańska. Pobite gary to wreszcie opowieść o życiu wbrew – na przekór patriarchatowi i homofobii. Chutnik jest kłirówą i ma obowiązki kłirowe!

Książka powstała na podstawie mojej pracy doktorskiej, którą obroniłam na Uniwersytecie Columbia w 2013 r. Główną motywacją było moje pochodzenie. Jako Rosjanka rozumiałam, dlaczego w latach 90. 

W Pochwale lenistwa Bertrand Russell – wybitny filozof, logik i noblista – łączy refleksje z zakresu filozofii, socjologii i etyki, analizując m.in. faszyzm, socjalizm, kulturę Zachodu i wychowanie, a zarazem przedstawia wizję świata, w którym skrócony czas pracy sprzyja twórczości, rozwojowi i bardziej humanistycznemu, spokojnemu życiu.

Dlaczego ptaki śpiewają? Jak znajdują drogę z jednego kontynentu na inny? I jak to możliwe, że kaczki potrafią spać z jednym okiem otwartym

Yascha Mounk w erudycyjnej, a zarazem przystępnej książce wyjaśnia intelektualne źródła naszego współczesnego skupienia na tożsamości, pokazuje, co jest w tym podejściu błędne, i jak możemy powrócić do wiary w wspólną ludzkość.

Annabelle Hirsch zebrała 101 przedmiotów, które związane są z historią kobiet. Wiele z nich to rzeczy drobne i niepozorne, prywatne, intymne. Autorka snuje wokół nich opowieści o podporządkowaniu i buncie, o patriarchacie i emancypacji. Zawsze pozostając blisko historii konkretnych bohaterek i konkretnych przedmiotów, pisze ogólną historię kobiet.

Historia muzeów staje się prawdziwie światowa w drugiej połowie XIX wieku. Ten okres zaczyna się umownie w 1851 roku, kiedy w londyńskim Pałacu Kryształowym zorganizowano Wystawę Światową. Od tej pory muzeum jest emblematyczną instytucją nowoczesnej cywilizacji. Z wszystkimi tego konsekwencjami. Kolonizuje podbijane kraje i gromadzi ich dziedzictwo. Bierze udział w obu wojnach światowych.

Wyobraźnia eurazjatystowska decentralizuje się i zmienia czego dowodzą chociażby przeskok w stronę Większej Eurazji, geopolityczne konsekwencje wojny w Ukrainie czy przechwycenie tej ideologii przez skrajnie prawicowe ruchy poza granicami Rosji.

Wielogłowa hydra to kronika zapomnianych buntów – opowieść o solidarności ponad granicami i sprzeciwie wobec rodzącego się globalnego kapitalizmu. To książka, która radykalnie zmienia sposób patrzenia na historię: zamiast relacji elit oferuje wielogłosową narrację ludzi „z dołu” – marynarzy, niewolników, robotnic najemnych, heretyków, pracownic seksualnych i piratów.

In this book, German sociologist Streeck argues that capitalism is doomed, as many have before. But he does not believe it will be replaced by something better.