Życie w społeczeństwie

Your Party sees leading figures make the case for Britain’s major new political project, laying out the challenges ahead and how to surmount them. Oliver Eagleton interviews Zarah Sultana MP; Leanne Mohamad, who came within 500 votes of unseating Labour’s Wes Streeting at the last general election; Stop the War co-founder Andrew Murray; Our Bloc author James Schneider; Andrew Feinstein, who took on Keir Starmer in Holborn and St Pancras in 2024; and former Corbyn speechwriter Alex Nunns.

Jak to się stało, że Jorge Zalszupin, nieznany w Europie architekt, migrant z Polski, został współtwórcą brazylijskiego modernizmu, w tym ikonicznych projektów, jak stoliczki Petalas, które do dziś wpisują się w kanon eleganckiego wnętrza od Nowego Jorku po Warszawę? Odpowiedź na to pytanie jest bardzo złożona, podobnie jak biografia, którą spisał sam twórca. Poznajemy jego warszawskie dzieciństwo, okoliczności wyjazdu do Rumunii, potem realia studiów w czasie wojny. Zalszupin szczerze relacjonuje rozterki z czasów powojennych, pierwsze kroki w zawodzie i decyzję o wyprawie za ocean. A następnie brazylijski etap życia, który rozwija się pod znakiem rodziny i kariery zawodowej.

Noam Chomsky (ur. 1928) to chyba obecnie najsłynniejszy amerykański naukowiec, na pewno najczęściej cytowany. Jest lingwistą, psychologiem, filozofem, a także niezwykle zaangażowanym politycznie działaczem lewicowym, Intelektualistą lewicowym, sam deklaruje się jako anarchosyndykalista. 

Książka Macieja Janowskiego „Karpaty. Opowieść o pewnych górach” obejmuje cały łańcuch Karpat — od Bratysławy po Żelazne Wrota, od Bieszczadów po Góry Bihorskie — i opisuje dzieje tego regionu od prehistorii po współczesność. Dla autora Karpaty to przestrzeń, w której człowiek i krajobraz tworzą wspólnotę losu, a historia toczy się w rytmie dolin i przełęczy.

W albumie znajduje się 100 niepublikowanych dotąd zdjęć z archiwum porucznika Stanisława Andresa, który w czasie II wojny światowej przeszedł cały szlak bojowy armii generała Andersa: z ZSRS przez Iran, Irak, Indie, Palestynę i Egipt do Włoch, gdzie walczył m.in. w bitwie pod Monte Cassino.

Kiedy jako ludzkość niebezpiecznie zmierzamy na skraj przepaści, coraz głośniej wybrzmiewa w nas nagląca potrzeba odpowiedzi na nieustannie mnożące się kryzysy. Być może problem nie tkwi w braku odpowiedzi, lecz w tym, że nie zadaliśmy jeszcze właściwych pytań. Báyò Akómoláfé – osadzony w jorubijskiej tradycji swoich przodków, materialnym feminizmie, myśli dekolonialnej oraz posthumanistycznej – przedstawia zaskakujące, nieraz wywrotowe czy sprzeczne z intuicją spojrzenie na otaczający nas społeczno-polityczny chaos. Jego niedająca się zaszufladkować twórczość pokazuje, że to, jak odpowiadamy na kryzys, może być częścią kryzysu, a sposób, w jaki myślimy o świecie, reprodukuje dokładnie tę samą rzeczywistość, której zmiany pragniemy.

Rob Nixon opowiada o długotrwałej, systemowej przemocy, której ofiarami padają ubodzy, wykluczeni, pozbawieni władzy mieszkańcy Ziemi. Najczęściej nie jest ona w ogóle postrzegana w jako przemoc. Umyka naszej uwadze. Stosują ją aktorzy zglobalizowanego, neoliberalnego kapitalizmu, dążąc do akumulacji kapitału, w miejscach skrytych przed wzrokiem opinii publicznej: dawnych koloniach, krajach globalnego Południa, obszarach zamieszkanych przez ludność rdzenną, zgettoizowanych dzielnicach miast, peryferiach zamieszkanych przez ubogą i pozbawioną sprawczości politycznej ludność.

Jakie lekcje wynosimy z pankroka? W debiutanckiej książce poetyckiej Sylwia Chutnik czujnie przygląda się codzienności: napiętym mięśniom, potłuczonej porcelanie, wierszom czytanym, gdy wali się świat, i żałobie, obecnej w zapachu wody brzozowej na poduszce. Podmiotka rozmawia z sąsiadkami, z powiatowymi lesbijkami, z babcią – z kobietami, których nikt nie chciał słuchać. W Pobitych garach odnajdujemy głos znany z prozy i publicystyki Chutnik – wnikliwy, uważny, dowcipny – jednocześnie spowija go zupełnie nowa wrażliwość. To poezja po przejściach, poezja rozczarowań, ale też małych powszednich zachwytów. Chutnik pisze o sile wspólnoty, o kociej sierści, o kotwicy i syrence wydziaranej niebieskim tuszem na skórze dziadka. I niby handpokowe tatuaże zdobiące ciało, wierszom towarzyszą ilustracje Julek Sierańska. Pobite gary to wreszcie opowieść o życiu wbrew – na przekór patriarchatowi i homofobii. Chutnik jest kłirówą i ma obowiązki kłirowe!

„Ćwiczenia z przyszłości. Dziewięć esejów o Polsce możliwej” pokazują moment przejścia – między tym, co znane, a tym, co dopiero się rodzi. Łączą refleksję o społeczeństwie, gospodarce i kulturze z pytaniem o sens i kierunek zmiany. Zapraszają do wspólnego myślenia o Polsce, w której przyszłość jest praktyką codzienności.

Książka powstała na podstawie mojej pracy doktorskiej, którą obroniłam na Uniwersytecie Columbia w 2013 r. Główną motywacją było moje pochodzenie. Jako Rosjanka rozumiałam, dlaczego w latach 90. 

W Pochwale lenistwa Bertrand Russell – wybitny filozof, logik i noblista – łączy refleksje z zakresu filozofii, socjologii i etyki, analizując m.in. faszyzm, socjalizm, kulturę Zachodu i wychowanie, a zarazem przedstawia wizję świata, w którym skrócony czas pracy sprzyja twórczości, rozwojowi i bardziej humanistycznemu, spokojnemu życiu.

Dlaczego ptaki śpiewają? Jak znajdują drogę z jednego kontynentu na inny? I jak to możliwe, że kaczki potrafią spać z jednym okiem otwartym

Yascha Mounk w erudycyjnej, a zarazem przystępnej książce wyjaśnia intelektualne źródła naszego współczesnego skupienia na tożsamości, pokazuje, co jest w tym podejściu błędne, i jak możemy powrócić do wiary w wspólną ludzkość.

Annabelle Hirsch zebrała 101 przedmiotów, które związane są z historią kobiet. Wiele z nich to rzeczy drobne i niepozorne, prywatne, intymne. Autorka snuje wokół nich opowieści o podporządkowaniu i buncie, o patriarchacie i emancypacji. Zawsze pozostając blisko historii konkretnych bohaterek i konkretnych przedmiotów, pisze ogólną historię kobiet.

Historia muzeów staje się prawdziwie światowa w drugiej połowie XIX wieku. Ten okres zaczyna się umownie w 1851 roku, kiedy w londyńskim Pałacu Kryształowym zorganizowano Wystawę Światową. Od tej pory muzeum jest emblematyczną instytucją nowoczesnej cywilizacji. Z wszystkimi tego konsekwencjami. Kolonizuje podbijane kraje i gromadzi ich dziedzictwo. Bierze udział w obu wojnach światowych.