Staromiejski Dom Kultury

„Nasze pragnienia są związane” to zapis mojego mówienia na głos, słuchania, ulegania głosowi, oddawania go, a wreszcie — w samym środku lasu, miasta, uczucia — cichego, czułego nucenia. / Wojciech Kosma

„Pod koniec ubiegłego stulecia z archiwów KGB zwrócono rodzinie zeszyt podpisany przez poetę Dichtenszeit. To z niego pochodzi trzysta z okładem przełożonych przeze mnie wierszy. Jest to robocza wersja planowanego przez poetę tomu, wiele z tych wierszy zamieścił w zbiorze Palimpsesty, nie wiedząc, że jego więzienny zeszyt ocalał. Jak powiedziała Bogusławowi Bakule Mychajłyna Kociubynska: „Jemu nieustannie zabierano napisane utwory, które następnie z pamięci odtwarzał, próbował zapisać na nowo, a przy okazji coś zmieniał, poprawiał, rozwijał inaczej myśl. Po latach ten zaginiony blok tekstów wrócił i ożył bogactwem wariantowości, palimpsestowości”.Po kolejnych latach blok ten próbuje ożyć w języku polskim. Daleko mi do pewności, że tak się stanie. A tęskno mi jeszcze i do rzeczy innej: żeby udzieliła nam się wiara ukraińskiego poety w siłę poezji, w potęgę słowa. Poezja pozwoliła uwięzionemu udręczonemu Wasylowi Stusowi zaznać nie tylko samo-wolności, ale i wszechwładzy. I jeszcze – posmakować wieczności. Bardziej jeszcze niż Balzakowi wolno nam mu zazdrościć.” / Jacek Podsiadło

Rzeczy bez wysiłku przekształcają się w inne: stary dom rozkłada się na deski, z których niewidzialna ręka konstruuje budkę dla ptaków, znalezione na skarpie patyki zamieniają się w półkę, fiołki w cukrze zamieniają się w pamięć, a ta pamięć ulatnia się następnie w brak pamięci, który robi miejsce dla nowego wspomnienia, nowych upodobań, nowych form spostrzegania rzeczy, które uparcie przecinają pamięć. Toczą się cykliczne wymiany, które można by nazwać handlem, ale nie jest to proste i wymierne krążenie pieniędzy i towarów, tylko pełnoprawne, żyzne interakcje. Życie gospodarcze jest tutaj życiem po prostu, przekładaniem rzeczy z jednego zbioru do drugiego, cyrkulacją przerywaną chwilami spoczynku.

W resident angel zanurzamy się w stworzony na podstawie wspomnień i wyobrażeń świat achronologiczny, w którym mieszają się przestrzenie czasowe. Wiersze są próbą uporządkowania doświadczeń osoby mówiącej, opowiedzenia o nich w sposób, który umożliwi dopatrzenie się wewnętrznej logiki wydarzeń. Logika ta nie ma uzasadniać ciągu przyczynowo-skutkowego, jest ona jedynie narzędziem przekazywania i rekonstruowania historii.
Refleksja również sytuuje się pomiędzy: z jednej strony narratorka podsumowuje wydarzenia z dystansu, z drugiej widzimy, że w tekstach powracają emocje, które w dalszym ciągu wydają się świeże; sytuacje mają miejsce jednocześnie w przeszłości i teraźniejszości. resident angel nie zatrzymuje się na ciągłym przeżywaniu krzywdy – otwiera także przestrzeń marzeń o tym, co dopiero nastąpi. /Marek Tomasz Jezior

Uwięziony pisarz obawiał się utraty dorobku życia i możliwości tworzenia. Oprócz poezji i prób prozatorskich pisywał prace naukowe (nazywał je beletrystyczno-literaturoznawczymi). Fascynowały go punkty styku między życiem a pracą ludzi pióra. „Czym jest poeta w najczystszej postaci? Osobą, która wyłamuje się z ograniczeń rutyny: gardzi tym, co utarte, dążąc do tego, co zagubione i niepojęte (…). Współczesny poeta poszukuje siebie w granicach, w których definiuje swoją indywidualną przestrzeń, zawsze wbrew rzeczywistości. Ale z im większą intensywnością szuka siebie, tym więcej traci z tego, co posiada” – konstatował w artykule o Wołodymyrze Swidzinskim.

Celem projektu „Poezja do wczuwania”, zapoczątkowanego w styczniu 2024 roku, jest zaproponowanie innej formy odbioru poezji współczesnej, dalekiej od szkolnych przyzwyczajeń.

Podkład Piosenki to splecione ze sobą: system, przemoc i trauma. Wraz z linią melodyczną wychylają się na powierzchnię: własny głos podmiotki, alternatywne narracje o świecie i humor. Przedmioty mają swoje nazwy, pies niucha okruszki, a biblioteka stoi otworem.

Polityczność i interwencyjność poezji Iryny Zahladko realizuje się w sposób, do którego być może jeszcze nie przywykliśmy.

Stus jest poetą granicy. Granica to chyba najmocniej obecny obraz, miejsce i stan Czasu twórczości.

Debiut Opal Ćwikły to mariaż slamu z poezją drukowaną, wielkie, obsypane brokatem weselisko, na którym kłirowa podmiotka tańczy z Sylvią Plath.

Czy jest coś, czego jeszcze nie wiemy o złu? – pyta rozczytany w Szekspirze poeta.

Kolektyw X-Philes i Staromiejski Dom Kultury przedstawiają antologię queerowej poezji, w której skład weszło ponad 80 tekstów zebranych w otwartym open callu zrealizowanym w 2021 roku przez Kolektyw. 

W swojej trzeciej książce poetyckiej Ada Rączka kontynuuje wątki niebinarności podjęte w zinie „Próba wyjścia z brzucha | Próba wejścia do brzucha”, przypatrując się już nie tylko językowi, ale także ciału i emocjom. 

Wiersze Kamili Janiak, autorki 4 znakomitych książek poetyckich i wokalistki zaangażowanej w kilka projektów artystycznych (w tym – solowy), przynosi spojrzenie na codzienność, którą z jednej strony budują wciąż aktualne wpływy i naciski świata zewnętrznego (na przykład pandemia i jej żniwo czy polityka mająca realny wpływ na bohaterów i bohaterki).

Charakter nowego tomu poezji Natalii Malek – poetki, tłumaczki, kuratorki wydarzeń artystycznych – sugeruje już tytułowy karapaks: okładki zbioru niczym ochronny pancerz skrywają w sobie pulsujące życiem, misterne sploty wyrazów.