Rewizje

Miliony kotów to przełomowa książka obrazkowa, uznawana za jedną z pierwszych nowoczesnych w swoim gatunku. Od niemal stu lat opowiada historię starszego małżeństwa szukającego kota. Gdy mężczyzna trafia na wzgórze pełne kotów, nie potrafi wybrać jednego i zabiera wszystkie – setki, tysiące, miliony.

„nie czytaj
weź
papierki patyki deski
połącz pomaluj twórz”.

Holenderskie wydanie pierwszej suprematystycznej książki obrazkowej El Lissitzkiego z wiosny 1922 roku, zredagowane i opublikowane kilka miesięcy później w Hadze przez Theo van Doesburga. Nowa edycja opowieści o „dwóch kwadratach przybywających z daleka na Ziemię” ukazała się w jesiennym numerze czasopisma „De Stijl”, co wymagało zmiany układu publikacji z pionowego na poziomy. Ponadto przekład na język niderlandzki wymusił zastosowanie nowych rozwiązań typograficznych – w duchu oryginału, jednak nieco zmieniających odbiór tekstu.

„nie czytajcie
bierzcie
karteczki patyczki drewienka
składajcie malujcie budujcie”.

Pierwsza suprematystyczna książka „skonstruowana” przez El Lissitzkiego w 1920 roku w Witebsku, w okresie współpracy z Kazimierzem Malewiczem. Wydana dwa lata później w Berlinie, przedstawia historię dwóch kwadratów, które przybywają na Ziemię, by zaprowadzić nowy ład. Zamysł ukazania rewolucji komunistycznej wydaje się oczywisty, jednak pod przekazem propagandowym kryją się inne warstwy odczytania tekstu.

Ze wstępu Maxa Billa:

Książkę tę można uznać za trzeci tom pism teoretycznych o sztuce napisanych przez Kandinskiego. Pierwszym byłaby tu praca O duchowości w sztuce, która ukazała się po raz pierwszy w grudniu 1911 roku w Monachium, w wydawnictwie Pipera. Drugim mogłaby być książka Punkt i linia a płaszczyzna, wydana przez Alberta Langena w Monachium w 1926 roku jako dziewiąta publikacja w serii Biblioteka Bauhausu. Obie te książki Kandinsky napisał jako powiązane ze sobą traktaty teoretyczne; drugi stanowi logiczną kontynuację pierwszego.

Pierwsze polskie wydanie w przekładzie i w opracowaniu graficznym Stanisława Fijałkowskiego oraz pod redakcją Bernarda Keplera ukazało się w 1996 roku nakładem Państwowej Galerii Sztuki w Łodzi. Niniejsza druga edycja prezentuje tekst w niemal niezmienionej postaci, zgodnie z szóstym wydaniem Benteli-Verlag z 1959 roku, stanowiącym podstawę przekładu. Zgodnie z wolą spadkobiercy tłumacza w tekście nie wprowadzono żadnych znaczących zmian – zachowano oryginalną interpunkcję, pisownię oraz składnię, a cytowane fragmenty utworów pozostawiono w przekładzie Stanisława Fijałkowskiego. Z tego samego powodu przyjęto spolszczony zapis nazwiska autora O duchowości, zaproponowany i konsekwentnie stosowany przez tłumacza.

Jesienią 1923 roku w Bauhausie w Weimarze powstała koncepcja wydania serii książek w celu dokumentowania i rozpowszechniania idei nowego wzornictwa. Ostatecznie ukazało się 14 z 54 planowanych tomów w opracowaniu redakcyjnym Waltera Gropiusa i László Moholyego-Nagya.

W stulecie tej inicjatywy oddajemy w ręce czytelnika pierwszy polski przekład Szkicownika pedagogicznego, drugiego tomu serii.