Katalog

Marta Madejska pokazuje, że transformacja wciąż kryje nieopowiedziane historie, sięgając do nieoczywistych źródeł i tropiąc zanikającą infrastrukturę dawnego życia przyfabrycznego. Z zebranych opowieści wyłania się poruszający obraz utraty relacji, wspólnoty i bezpieczeństwa, która dla wielu po 1989 roku oznaczała niemal koniec świata.

Kiedy jako ludzkość niebezpiecznie zmierzamy na skraj przepaści, coraz głośniej wybrzmiewa w nas nagląca potrzeba odpowiedzi na nieustannie mnożące się kryzysy. Być może problem nie tkwi w braku odpowiedzi, lecz w tym, że nie zadaliśmy jeszcze właściwych pytań. Báyò Akómoláfé – osadzony w jorubijskiej tradycji swoich przodków, materialnym feminizmie, myśli dekolonialnej oraz posthumanistycznej – przedstawia zaskakujące, nieraz wywrotowe czy sprzeczne z intuicją spojrzenie na otaczający nas społeczno-polityczny chaos. Jego niedająca się zaszufladkować twórczość pokazuje, że to, jak odpowiadamy na kryzys, może być częścią kryzysu, a sposób, w jaki myślimy o świecie, reprodukuje dokładnie tę samą rzeczywistość, której zmiany pragniemy.

Rob Nixon opowiada o długotrwałej, systemowej przemocy, której ofiarami padają ubodzy, wykluczeni, pozbawieni władzy mieszkańcy Ziemi. Najczęściej nie jest ona w ogóle postrzegana w jako przemoc. Umyka naszej uwadze. Stosują ją aktorzy zglobalizowanego, neoliberalnego kapitalizmu, dążąc do akumulacji kapitału, w miejscach skrytych przed wzrokiem opinii publicznej: dawnych koloniach, krajach globalnego Południa, obszarach zamieszkanych przez ludność rdzenną, zgettoizowanych dzielnicach miast, peryferiach zamieszkanych przez ubogą i pozbawioną sprawczości politycznej ludność.

Jakie lekcje wynosimy z pankroka? W debiutanckiej książce poetyckiej Sylwia Chutnik czujnie przygląda się codzienności: napiętym mięśniom, potłuczonej porcelanie, wierszom czytanym, gdy wali się świat, i żałobie, obecnej w zapachu wody brzozowej na poduszce. Podmiotka rozmawia z sąsiadkami, z powiatowymi lesbijkami, z babcią – z kobietami, których nikt nie chciał słuchać. W Pobitych garach odnajdujemy głos znany z prozy i publicystyki Chutnik – wnikliwy, uważny, dowcipny – jednocześnie spowija go zupełnie nowa wrażliwość. To poezja po przejściach, poezja rozczarowań, ale też małych powszednich zachwytów. Chutnik pisze o sile wspólnoty, o kociej sierści, o kotwicy i syrence wydziaranej niebieskim tuszem na skórze dziadka. I niby handpokowe tatuaże zdobiące ciało, wierszom towarzyszą ilustracje Julek Sierańska. Pobite gary to wreszcie opowieść o życiu wbrew – na przekór patriarchatowi i homofobii. Chutnik jest kłirówą i ma obowiązki kłirowe!

Dziwniejsza historia to poruszająca opowieść o obcości i samotności. To także podróż po warszawskich ulicach lat wojny i PRL-u, które pod pozorem szarego życia kryły zaskakująco tęczową wolność.

Gabinet kolekcjonera, ostatni fabularny utwór prozą ukończony i wydany przez Pereca przed śmiercią, jest zatem swego rodzaju dopełnieniem Życia instrukcji obsługi — w pewien przewrotny sposób jakby setnym, brakującym rozdziałem powieści.

Książka powstała na podstawie mojej pracy doktorskiej, którą obroniłam na Uniwersytecie Columbia w 2013 r. Główną motywacją było moje pochodzenie. Jako Rosjanka rozumiałam, dlaczego w latach 90. 

Gugara to książka o mieszkańcach syberyjskiej osady otoczonej ciszą. Dźwięk dzwonka na szyi renifera niesie się tu daleko. W brezentowym namiocie zawsze pali się nieduże ognisko. Kiedy Tatiana wygrywa w warcaby, jej mąż Dmitrij patrzy za uciekającym dymem, myśli o kosmitach, Spartanach, o dziadku pochowanym w koronie drzewa; pali papierosy. Nie pali ich syn Maksim, dopiero się uczy. I stary wilczur Sułtan. Nie palą też duchy zatopione deszczem. Może zajęte są czytaniem przez ramię przybysza obcych słów, które ten zapisuje w zawilgotniałym zeszycie.

Gugara to literatura niespiesznego faktu, reportaż z kilku spokojnych dni na północy Kraju Krasnojarskiego u progu jesieni. 

Kto nie marzył o spotkaniu prawdziwego dinozaura? W najnowszym komiksie Øyvinda Torsetera bohater rozpoczyna pracę w Muzeum Historii Naturalnej. Martwi się jednak, że do muzeum przychodzi za mało zwiedzających. Żeby nie stracić posady, wpada na pomysł: musi znaleźć ostatniego żyjącego dinozaura. 

"Pan Nikt" mieszka w dużym mieście. Z natury jest spokojny i cichy, jak jego codzienne życie złożone z prostych rzeczy: pierze, podlewa swoją roślinkę, czyta gazetę, ceruje skarpetki, patrzy przez okno i obserwuje bawiące się dzieci. Nie ma w jego życiu nic szczególnego, dlatego ludzie nie zwracają na niego uwagi.

W Pochwale lenistwa Bertrand Russell – wybitny filozof, logik i noblista – łączy refleksje z zakresu filozofii, socjologii i etyki, analizując m.in. faszyzm, socjalizm, kulturę Zachodu i wychowanie, a zarazem przedstawia wizję świata, w którym skrócony czas pracy sprzyja twórczości, rozwojowi i bardziej humanistycznemu, spokojnemu życiu.

Drugie wydanie „Rodzajów przestrzeni” Georgesa Pereca zawiera niepublikowane wcześniej fragmenty i materiały z odnalezionych zapisków pisarza, opracowane i opatrzone posłowiem przez Jeana-Luca Joly’ego. Perec, napędzany zdziwieniem oraz potrójnym pragnieniem trwałości, obecności i pełni, niestrudzenie zapisuje świat, tworząc ze słów jedyne trwałe schronienie dla osób, miejsc i rzeczy, które inaczej uległyby zniknięciu.

Bolesław Chromry zabiera czytelnika w szaloną, pełną kontrastów podróż po rodzinnych historiach, łącząc humor, obrzydliwość, ekshibicjonizm i czułość wobec bliskich, którzy na kartach komiksu stają się niemal mitycznymi bohaterami. „Rzyć” tworzy mitologiczną krainę cudów, gdzie wszystko może się wydarzyć, a zaduma, rechot, miłość, turpizm i codzienność swobodnie się przenikają.

Poruszająca powieść o utraconej miłości i próbie wyzwolenia się spod własnych ograniczeń.

„Tymczasowy dżentelmen” Jack McNulty, irlandzki weteran drugiej wojny światowej, w 1957 roku trafia do Akry, gdzie postanawia wreszcie stawić czoło przeszłości i przelać własne życie na papier, dręczy go bowiem poczucie, że nie zdoła ruszyć do przodu czy choćby zaczerpnąć oddechu, jeśli najpierw nie spojrzy na wszystko, co go spotkało.