Literatura piękna

Pierwsza z serii trzech powieści autorstwa Constance Debré, byłej adwokat, córki wysoko urodzonej baskijskiej modelki i francuskiego dziennikarza z rodziny od pokoleń należącej do politycznego establishmentu. Play boy to dziennik kobiety, która odchodzi od męża, od doniosłego zawodu, porzuca rodzinę, życie pod stałym adresem, która przekreśla rodowód.

ześć opowiadań o najrozmaitszych, wyobrażonych formach sprzeciwu wobec wybrakowanej rzeczywistości – tej, która skłania do uniformizacji, pilnuje obyczajowych norm i pozostawia poczucie zmarnowanego czasu. Groteskowa, nasycona bałkańskim temperamentem opowieść o kontrkulturowej reakcji na nudę i stagnację.

Ostatni biały kraj to najbardziej przystępna i najmniej myląca tropy książka Ilony Witkowskiej. Trochę zabawy przy disco polo, trochę w wojnę, trochę z matką, z psem, z językiem i jeszcze trochę z uzgodnioną rzeczywistością. Nie trzeba mieć ustalonego zdania, czy te zabawy są wesołe, czy raczej prowadzą wszystkich uczestników do upadku jak prastara, a wciąż grana, gra w kółko graniaste. Jak konkluduje sama Witkowska: „ostatni biały kraj / oto tutaj / mamy obecność”. Tylko tyle czy aż tyle?

Wśród wielu możliwych odczytań najnowszy tom Marcina Czerkasowa wydaje się być również głosem pokolenia, które zachowując krytyczny dystans wobec narastającej złożoności aktualnego świata przeżyć, schyłków i kryzysów, a także przybierającej coraz wyraźniej na sile entropii, wciąż usiłuje w jakiś sposób funkcjonować na pozycji usytuowanej „wewnątrz króliczej nory”. Jak pisze Czerkasow: „przyszliśmy na świat w szczelinie”.

Fakty tysiąca i jednej nocy Oliwii Stępień to zapis życia pod presją choroby i stygmatyzacji. Wiersze przywołują wspomnienie dziecka czekającego na tani obiad w karczmie, nastolatki z zeszytem do notowania przewinień matki, pacjentki, która zna wszystkie kody ICD i nazwy dziesiątek neuroleptyków.

Jest rok 1994. W pewnej wiosce w Karyntii, na dalekim południu Austrii, u podnóża gór, narratorka ukrywa się pod ciężarówką, obserwując ludzi kręcących się po podwórzu. Ma jedenaście lat i właśnie gra w chowanego ze swoją przyjaciółką, Lucą, w której jest zakochana. Będzie musiała się z nią pożegnać, bo jej matka realizuje właśnie marzenie o ucieczce z dusznej prowincji. Dziewczynka chowa się i patrzy. Wsłuchuje się w tajemnicze historie, opowiada. Dzięki niej poznajemy absurdalny, śmieszny, ale też niebezpieczny, patriarchalny świat, miejsce, w którym na zakrystii dzieją się bardzo złe rzeczy i gdzie prawdziwa miłość jest zakazana.

Bohaterka powieści mokre wilgotne pragnie rozebrać się ze wszystkiego, w co ubrał ją świat. Chce wyróżnić swój indywidualny zapis poprzez ciało. Przechodząc metamorfozy, odkrywa seksualność na różnych etapach dorastania, wszystkie są częścią doświadczania własnej niezależności. 

Powieść lawiruje między seksualnością a śmiercią. Euforia doświadczania seksualnego miesza się tu z dysforią utraty, tworząc unikalną przestrzeń czasową. Język podąża za ciałem, przekraczając granice jakichkolwiek podziałów, stąd nie ma miejsca na tabu, jest miejsce na nieskrępowane zmysły i czucie.

Szawarwa to opowieść o mieście przestawionym jak sylaby w jego własnej nazwie: niby tym samym, a jednak obcym. Taka, po której trudniej patrzeć na Warszawę tymi samymi oczami.

Moses Aloetta – znany z Samotnych londyńczyków przybysz z Trynidadu, wieloletni mieszkaniec sutereny, przewodnik znajomków po urzędach i angielskich zwyczajach – w końcu ziszcza swoje marzenie: awansuje w hierarchii społecznej. Okazyjnie nabywa rozpadającą się kamienicę i sam zostaje landlordem. Teraz to on mieszka w apartamencie na najwyższym piętrze i to on wynajmuje innym pokoje.

Przypadek F. to subtelna analiza gaslightingu, napisana na długo przed tym, zanim pojęcie to zadomowiło się w naszych umysłach. Przede wszystkim jednak – w swojej fragmentarycznej, rwanej formie – to najpełniejsza literacka opowieść o traumie, jaką kiedykolwiek stworzono.

Zbiór scenariuszy Ingmara Bergmana, które z różnych powodów nie doczekały się sfilmowania. Jest to pierwsze polskie wydanie tych dzieł. Wydanie zawiera posłowie przetłumaczone z wydania szwedzkiego autorstwa Maaret Koskinen. Autorem tłumaczenia jest Tadeusz Szczepański, autor monografii o Ingmarze Bergmanie.

Akcja powieści Całe życie Sabiny Heleny Boguszewskiej z 1934 roku rozgrywa się na dwóch planach czasowych: w teraźniejszości i w subiektywnym czasie wspomnień. Czas teraźniejszy obejmuje paromiesięczny okres ostatniego stadium nieuleczalnej choroby bohaterki. Czas wspomnień natomiast rozciąga się na całe życie Sabiny. To przedśmiertny obrachunek z własnym życiem, który przywodzi na myśl film autobiograficzny, wyświetlający się w pamięci człowieka w chwili jego śmierci.

Czworo młodych literaturoznawców łączy przyjaźń oraz fascynacja dziełem Benna von Archimboldiego, którego literacka sława jest równie wielka, jak tajemnica otaczająca jego osobę: należy on do gatunku pisarzy zaginionych, których nikt nigdy nie widział. Na wieść o tym, że Archimboldi przebywa w Meksyku, w Santa Teresa, krytycy rozpoczynają poszukiwania.

Draka w Harlemie to klasyka kryminału noir. Chester Himes łączy makabrę z groteskowym humorem, a wartką akcję – z gorzkim komentarzem społeczno-politycznym. I przy okazji tworzy jeden z najbardziej sugestywnych portretów nowojorskiej społeczności Czarnych w latach pięćdziesiątych XX wieku.

W centrum książki Marty Lisok znajduje się zapach – medium długo spychane na margines (nie tylko) historii sztuki. To książka o sztuce po epoce dominacji oka: o doświadczeniach, których nie da się łatwo zobaczyć, sfotografować ani zamknąć w obrazie. Zapach działa inaczej – przenika, przywołuje wspomnienia, drażni, miesza porządki. Staje się sposobem mówienia o współzależności i kruchości wspólnego świata.