Literatura piękna

Przypadkowy świadek morderstwa dzwoni na numer alarmowy, aby wezwać policję. Stosowne służby szybko przybywają na miejsce – pogotowie, agenci FBI, a nawet antyterroryści. Wkrótce jednak się okazuje, że nie interesuje ich zapobieżenie zbrodni ani schwytanie sprawcy, którego mają na wyciągnięcie ręki. Zachowują się tak, jakby ich jedynym celem było uchronienie świadka przed potencjalnym zagrożeniem.

To jest książka o kimś innym. Można się z niej dowiedzieć, jak jest w środku czyjejś głowy i czy to miłe miejsce, czy raczej ponura nora. Jest też o tym, czy zaćmienie słońca może trwać przez całe życie i gdzie znikają wszystkie papużki faliste. Jak wyglądał Jezus zanim został gwiazdą, czy lepiej jest mieszkać w igloo niż w rodzinnym domu, i co zostaje po nocnym pożarze. Bohaterka jest dziewczyną i dostała diagnozę: „zespół Aspergera”. Ale co to właściwie oznacza?

I Wojna Światowa. Alfa Ndiaye, Senegalczyk, który nigdy wcześniej nie opuszczał rodzinnej wioski, walczy w szeregach armii francuskiej. Pewnego dnia jego przyjaciel Mademba Diop, zostaje poważnie ranny. Nie chce umierać w męczarniach. Błaga Alfę, by go dobił. Ten jednak nie znajduje w sobie odwagi, by spełnić prośbę przyjaciela. Gdy Mademba umiera, Alfę zaczynają dręczyć wyrzuty sumienia. Pragnie pomścić kompana i odkupić swoją przewinę. Rozpoczyna makabryczny rytuał. Nocami zakrada się za linię wroga, by zabijać niebieskookich niemieckich żołnierzy; odcina im dłonie i zanosi je na francuską stronę. Początkowo jego towarzysze patrzą nań z podziwem, wkrótce jednak pojawiają się plotki, że Alfa, czarnoskóry tyralier, nie jest wcale bohaterem, lecz czarownikiem – pożeraczem dusz.

W dniu ślubu Ada czuje się całkiem szczęśliwa. Na swój sposób kocha swojego nieśmiałego poczciwego narzeczonego o szerokich ramionach. Chce zostać położną, jak jej matka i przysłużyć się społeczności. Czas mija, lecz Ada mimo starań nie zachodzi w ciążę. Po upływie pierwszego roku małżeństwa dziewczyna pojmuje, że znalazła się w niebezpieczeństwie. Nie może pozostać w mieście, w którym bezdzietne kobiety oskarża się o czary i wiesza na szubie­nicy. Musi zostawić wszystko za sobą i uciec. Tak oto w 1894 roku, mając ledwie osiemnaście lat, dołącza do bandy z Hole-in-the-Wall.

To intymna przeprawa przez pogranicza, na których zgliszczach powstaje nowa, zawieszona, a zarazem pulsująca tożsamość, wolna od faktów, ale pełna interpretacji. Autor pozostawia nas z własnymi złudzeniami, na marginesach. Bilans tej gry o przyszpilony Zeitgeist wydaje się dodatni. Lepsze dni, gdy przestajemy na nie czekać, nie nadchodzą, pozostaje więc jedynie zakurzony portret transmutacji lirycznego podmiotu. Choć czasy są takie, że niczego nie można być pewnym.