Małopolski Instytut Kultury

W kwartalniku skupionym na architekturze i przestrzeni pytamy o odporność. Konkretnie: o realną gotowość na kryzys. Taką wypracowali Japończycy; musieli, bo ich kraj cyklicznie nawiedzają trzęsienia ziemi. W Japonii instytucje państwa, infrastruktura, budownictwo, prawodawstwo, edukacja i kultura wspólnotowa są podporządkowane minimalizowaniu liczby potencjalnych ofiar śmiertelnych i strat materialnych w razie nadejścia kataklizmu.

Myślenie jest nierozerwalnie związane z tym, jak nasze ciała (czyli my) odnajdują się w przestrzeni i jak te doświadczenia w nas się zapisują – wraz z emocjami, pragnieniami, lękami, snami. Czucie przestrzeni w dużym stopniu czyni nas tym, kim jesteśmy.

W numerze rozważamy wpisaną w drewno ambiwalencję naturalne–sztuczne. Dostrzegamy rodzaj moralnego imperatywu naturalności drewna, wywodzący się jeszcze z nowoczesnych postulatów szczerości materiału. Do miana przełomowej technologii w kontekście skali zastosowania drewna w konstrukcjach pretenduje obecnie CLT (drewno klejone krzyżowo) – nowy Święty Graal architektury.

Pod koniec lat 70. XX wieku Charles Jencks ogłosił śmierć modernizmu. Dekadę później upadł mur berliński i skończyła się epoka, która stworzyła warunki do realizacji osiedli mieszkaniowych rozumianych jako projekt nie tylko urbanistyczny, ale i społeczny. Większość osiedli powstałych w tamtym czasie wciąż istnieje, mieszkają w nich setki milionów ludzi na całym świecie. Wbrew stereotypom funkcjonującym w zbiorowych wyobrażeniach każde z nich ma do opowiedzenia inną historię o swojej przeszłości i teraźniejszości, każde na swój sposób zmieniło miejską strukturę urbanistyczną i społeczną. Z modernistyczną zabudową sąsiaduje gęsta tkanka współczesnych bloków, których budowę dyktuje najczęściej logika rynków inwestycyjnych.

Nie chodzimy po twardej ziemi. Powłoka naszej planety zawsze była w ruchu: zderzały się płyty kontynentalne, wypiętrzały góry i nowe archipelagi, wybuchały wulkany. Od kilku dekad procesy ziemskie jednak przyspieszają: powłoki pękają, pojawiają się osuwiska, nieustannie podnoszą się temperatura i poziom oceanów, lodowce topnieją, rzeki występują z brzegów lub wysychają. Grunt się chwieje i zapada, a coraz więcej dowodów naukowych wskazuje na to, że sposoby, w jakie budujemy, konsumujemy i korzystamy z zasobów, zagrażają życiu na naszej planecie.

Nowy numer „Autoportretu. Pisma o dobrej przestrzeni” koncentruje się na zjawisku przedmieść i przestrzeni między miastem a wsią, które socjologowie nazywają międzymiastem.

Po roku od numeru „Samoorganizacja” powracamy do tematu wojny w Ukrainie.

Książka Nastolatki i sztuka to kontynuacja doskonale przyjętej publikacji Dzieci i sztuka, przygotowanej z myślą o wszystkich pracujących lub przygotowujących się do pracy z dziećmi w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym.

Jubileuszowy numer Autoportretu zatytułowaliśmy „Mity modernizmu”. Chcemy w nim pokazać obrazy i teksty, które już od wieku nawiedzają naszą wyobraźnię, zagnieździły się i żyją w języku, i ciągle – niezależnie od diagnoz o śmierci czy agonii modernizmu – mają coś do powiedzenia na temat naszej nowoczesności.

W tym numerze „Autoportretu” próbujemy zmapować nowe obszary działań architektonicznych i wskazać możliwe alternatywy. Jak wykorzystać istniejące zasoby? Jak pracować z materiałami, na przykład ziemią i glebą, w sposób odwracalny? Jak recyklingować beton? Co można odzyskać i użyć ponownie? Czy wszystko da się przebudować?

Nowy numer „Autoportretu” już w dostępny! Tym razem pochylamy się nad tematem nieobcym nikomu i nieuniknionym: nad starością.

Skoro piszemy o dobrej przestrzeni, las bywa tą najlepszą. Zarazem przeraża: tam zaczyna się mrok, przestają obowiązywać ludzkie prawa, można się zgubić, czai się niewiadome. W jego głębi dzieją się historie z baśni i legend o strzygach, utopcach, nimfach, najadach. Ludzie spotykali się w puszczy z czymś pierwotnym, starszym od nich, i opowiadali to doświadczenie w mitologiach lub balladach.