Humanistyka

Nauka o literaturze przez ostatnie dziesięciolecia była często zwalczana przez tych, którzy ją uprawiali – i w ten sposób uprawiana. Opinię, że pisanie o literaturze nie ma nic wspólnego z nauką, najpierw piszący o literaturze uważali za kamień obrazy, a potem zaczęli ją powtarzać jako pochwałę. Przez pewien czas wydawało się, że w tym powtarzaniu zawiera się obietnica czegoś nowego i lepszego, ale pozostaje ona daleka od spełnienia. W takiej sytuacji warto byłoby na naukę o literaturze spojrzeć trochę inaczej: nie przez pryzmat antynaukowej retoryki, ale jako na historię pewnego buntu. Buntu przeciw przypisywanej humanistyce społecznej i poznawczej „bezznaczeniowości”. Buntu, który – jak się przez krótki czas wydawało – może się powieść.

Pragnę spojrzeć na pisarstwo Tulli niejako à rebours – zobaczyć Sny i kamienie, W czerwieni, Tryby i Skazę przez pryzmat Włoskich szpilek i Szumu.

„Wspaniała niedoskonałość. Zmagania z uzdrowieniem” to bogata, poetycka, osobista i prowokacyjna mozaika utkana ze wspomnień, historii, literatury faktu, archiwów, popkulturowych odwołań, która pozwala przemyśleć nasz stosunek do ideologii uzdrowienia. Co sprawia, że jedne ciała uznajemy za wadliwe, zepsute, a inne traktujemy jako ideał, okaz zdrowia i punkt odniesienia? Jaką cenę jesteśmy w stanie zapłacić za zbliżenie się do tego ideału i na czym ufundowane są nasze wyobrażenia o zdrowiu? Jak dalece jesteśmy gotowi manipulować życiem i wpływać na jego jakość i długość? Jakie ciała uznajemy za wartościowe i zdrowe i czy da się usprawiedliwić dążenie do zdrowia za wszelka cenę?

Interpretacyjna przenikliwość przeplata się w tej książce z zachętą do podjęcia „ćwiczenia z ponownego nazywania”. Na początku XX wieku Irlandczycy – podobnie jak wiele innych narodów – stanęli przed wyzwaniem zredefiniowania własnej tożsamości i znalezienia dla niej form wyrazu. Terry Eagleton, Fredric Jameson i Edward W. Said obierają to zagadnienie za centralny temat swoich rozważań, a doświadczenie irlandzkie jawi im się jako historia kolonialna, nie tracąc przy tym osobnego rysu.

Kafka idzie do kina jest pierwszą książką omawiającą związki autora Procesu z kinematografią

Punktem wyjścia tej książki jest teza o nieprzekładalności literatury – nieprzekładalności, która, paradoksalnie, zostaje uznana za rację bytu przekładu. Jarniewicz rozwija koncepcję autorskiego, twórczego charakteru pracy tłumacza.

Monograficzna książka Katarzyny Kończal jest próbą zmierzenia się ze złożoną twórczością Sebalda.

Wyprawę kina „w stronę wirtualności” – w stronę nowych sposobów jego tworzenia, rozumienia i egzystencji w czasach przemian technologii medialnych – śledzić będziemy przede wszystkim przez pryzmat wybranych praktyk artystycznych trojga twórców: Petera Greenawaya (wielokrotnie powtarzającego tezę o „śmierci” tradycyjnego kina i o narodzinach nowego sposobów obrazowania), Lynn Hershman Leeson (amerykańskiej artystki „kina rozszerzonego”) i Mike’a Figgisa, który w swoich autotematycznych filmach snuł refleksję o różnych rodzajach obrazów filmowych i o kinie epoki cyfrowej.

Kultura jako czasownik to książka o tym, co nazywam nową humanistyką o szerokim i bardzo zróżnicowanym froncie orientacji, kierunków, zwrotów oraz po prostu zaciekawień, łączących się w sprzeciwie wobec pryncypiów nowoczesnej teorii humanistycznego poznania.

Książka z serii Nowa Humanistyka IBL PAN.

Książka W przestrzeniach tradycji. Proza Izabeli Filipiak i Olgi Tokarczuk w sporach o kanon, literaturę i feminizm jest pierwszorzędnym dowodem na to, że polska krytyka feministyczna osiągnęła wysoki poziom naukowy, że nie tylko się nie zestarzała, ale przeciwnie, wciąż stanowi w badaniach literackich kierunek, który może konkurować – czy raczej konstruktywnie współistnieć – z nurtami o nowszej proweniencji, oraz że nadal ma przed sobą obiecującą przyszłość.

Druga część Form męskości pod redakcją Adama Dziadka przynosi kapitalny przegląd sposobów użycia kategorii męskości (męstwa) do opisu kultury polskiej epok dawnych.

Tom pod redakcją profesora Adama Dziadka jest niezwykle cenny. Wypełnia znaczącą lukę w naszej, czyli polskiej, wiedzy na temat studiów męskich.

W świetle założeń dawnej Biblioteki Romantycznej, która – według noty zamieszczanej na tylnej okładce tomów – „pragnie dotrzeć do wielogłosowego świata epoki, w której tkwi jedna z ojczyzn duchowych współczesnego człowieka”, należy odnotować, że w książce Wojciecha Tomasika Romantycy i technika założenie to realizuje się przewrotnie i dosadnie.