Literatura piękna

Filozofia wina to najpopularniejsze, najczęściej czytane dzieło wybitnego węgierskiego pisarza i filozofa Béli Hamvasa. Książka napisana latem 1945 r. nic nie straciła na swojej aktualności i wciąż zachwyca szerokie rzesze czytelników, którzy odnajdują w niej dwie warstwy znaczeniowe. Ta najgłębsza to esej o filozofii życia. Napisany w zaledwie rok po wojnie stanowi pisarski przełom – jest powrotem do pogody ducha, wolności, beztroski, więzi z Bogiem, wiary w Opatrzność, jakie znamy z Księgi gaju laurowego, a szczególnie z eseju Pod tamaryszkiem. 

Bezmatek to brutalna opowieść o pragnieniu życia i ucieczce od śmierci, a także historia wielkiej, szalonej i zachłannej miłości, jaka może zdarzyć się tylko między matką a córką.

Wyobraźnia László Krasznahorkaiego nie zna granic – węgierski mistrz prozy oprowadza nas po gabinecie krzywych luster, w których możemy dostrzec nasze skrywane lęki. A świat trwa to przejmująca próba uchwycenia kondycji współczesnego człowieka: zagubionego, osamotnionego w gąszczu sprzecznych narracji, unikającego prawdy i niezdającego sobie sprawy, że duchowa katastrofa, której się obawia, już się dokonała.

Freda jest Podręczną w Republice Gilead – może opuszczać dom Komendanta tylko raz dziennie, a na targu rozpoznaje towary wyłącznie po obrazkach, bo Podręcznym zakazano czytać. Co miesiąc musi biernie uczestniczyć w rytuale zapłodnienia, bo w czasach malejącej dzietności tylko ciężarne mają jakąkolwiek wartość.

Wciąż jednak pamięta, choć brzmi to jak wspomnienie z innej rzeczywistości, że kiedyś miała męża, córkę, pracę, własne pieniądze i swobodę mówienia. Tego świata już nie ma…

Publikowany w kultowym „Produkcie” cykl Michała „Śledzia” Śledzińskiego stał się znakiem rozpoznawczym magazynu i komiksem, który odmienił polską scenę alternatywnego komiksu młodzieżowego. Osiedle Swoboda bez wahania uznaję za najważniejszą polską serię komiksową przełomu stuleci – pisał w „Gazecie Wyborczej” Wojciech Orliński.

Jakie lekcje wynosimy z pankroka? W debiutanckiej książce poetyckiej Sylwia Chutnik czujnie przygląda się codzienności: napiętym mięśniom, potłuczonej porcelanie, wierszom czytanym, gdy wali się świat, i żałobie, obecnej w zapachu wody brzozowej na poduszce. Podmiotka rozmawia z sąsiadkami, z powiatowymi lesbijkami, z babcią – z kobietami, których nikt nie chciał słuchać. W Pobitych garach odnajdujemy głos znany z prozy i publicystyki Chutnik – wnikliwy, uważny, dowcipny – jednocześnie spowija go zupełnie nowa wrażliwość. To poezja po przejściach, poezja rozczarowań, ale też małych powszednich zachwytów. Chutnik pisze o sile wspólnoty, o kociej sierści, o kotwicy i syrence wydziaranej niebieskim tuszem na skórze dziadka. I niby handpokowe tatuaże zdobiące ciało, wierszom towarzyszą ilustracje Julek Sierańska. Pobite gary to wreszcie opowieść o życiu wbrew – na przekór patriarchatowi i homofobii. Chutnik jest kłirówą i ma obowiązki kłirowe!

Gabinet kolekcjonera, ostatni fabularny utwór prozą ukończony i wydany przez Pereca przed śmiercią, jest zatem swego rodzaju dopełnieniem Życia instrukcji obsługi — w pewien przewrotny sposób jakby setnym, brakującym rozdziałem powieści.

"Pan Nikt" mieszka w dużym mieście. Z natury jest spokojny i cichy, jak jego codzienne życie złożone z prostych rzeczy: pierze, podlewa swoją roślinkę, czyta gazetę, ceruje skarpetki, patrzy przez okno i obserwuje bawiące się dzieci. Nie ma w jego życiu nic szczególnego, dlatego ludzie nie zwracają na niego uwagi.

Drugie wydanie „Rodzajów przestrzeni” Georgesa Pereca zawiera niepublikowane wcześniej fragmenty i materiały z odnalezionych zapisków pisarza, opracowane i opatrzone posłowiem przez Jeana-Luca Joly’ego. Perec, napędzany zdziwieniem oraz potrójnym pragnieniem trwałości, obecności i pełni, niestrudzenie zapisuje świat, tworząc ze słów jedyne trwałe schronienie dla osób, miejsc i rzeczy, które inaczej uległyby zniknięciu.

Bolesław Chromry zabiera czytelnika w szaloną, pełną kontrastów podróż po rodzinnych historiach, łącząc humor, obrzydliwość, ekshibicjonizm i czułość wobec bliskich, którzy na kartach komiksu stają się niemal mitycznymi bohaterami. „Rzyć” tworzy mitologiczną krainę cudów, gdzie wszystko może się wydarzyć, a zaduma, rechot, miłość, turpizm i codzienność swobodnie się przenikają.

Poruszająca powieść o utraconej miłości i próbie wyzwolenia się spod własnych ograniczeń.

„Tymczasowy dżentelmen” Jack McNulty, irlandzki weteran drugiej wojny światowej, w 1957 roku trafia do Akry, gdzie postanawia wreszcie stawić czoło przeszłości i przelać własne życie na papier, dręczy go bowiem poczucie, że nie zdoła ruszyć do przodu czy choćby zaczerpnąć oddechu, jeśli najpierw nie spojrzy na wszystko, co go spotkało.

Odważny, surrealistyczny, napędzany nieokiełznaną wyobraźnią – debiutancki zbiór opowiadań Doroty Grabek

W tych historiach wszystko pozornie jest proste: ktoś jeździ taksówką, zbiera śmieci, strzyże włosy, pilnuje sali w muzeum. Ale po kilku chwilach w szczeliny wślizguje się niesamowite: fryzjerka kradnie włosy swojego klienta i potajemnie wypycha nimi poduszki. Młoda kobieta śpi w nie swoich mieszkaniach, a jej partner odkrywa, że pod podłogą łazienki rośnie trawa. Bezdomny dokarmia dziwne stworzenie, które spadło z nieba. Do emerytki ktoś pisze listy na ścianach windy.

Kilkusetstronicową i wielowątkową książkę poetycką ZURITA otwiera kilka stron z obrazami masywnych chilijskich klifów wyrastających z Oceanu Spokojnego. Tom dzieli się na trzy części, rozpięte między zmierzchem, półmrokiem a świtem z 10 na 11 września 1973 roku, kiedy miał miejsce wojskowy zamach stanu generała Augusta Pinocheta, a w Chile rozpoczynała się brutalna dyktatura wojskowa. Słowo ZURITA, określające zarówno książkę, jak i jej autora, to również wyraz głosu poetyckiego przejmowanego kolejno przez nieskończoną liczbę innych głosów, w których splatają się różnorodne wątki: historia prywatna i historia Chile, jeden z najbardziej bolesnych epizodów w życiu kraju i dotkliwe rany poniesione w życiu prywatnym, monumentalne krajobrazy i wstrząsające sceny, tłumy obrócone w popiół i miasta zrównane z ziemią, ludobójstwa i dyktatury, które uczyniły wiek XX najokrutniejszym ze znanych ludzkości.

Zbiór Co robisz na naszej ulicy Charlesa Reznikoffa powraca w nowym, rozszerzonym o kilkadziesiąt wierszy wydaniu. Piotr Sommer, który w 2020 roku otrzymał Nagrodę Literacką Gdynia za tłumaczenie wydania pierwszego, umieścił w powiększonym wyborze chociażby (nieobecne wcześniej) utwory z debiutanckiego tomu Rythms (1918), ale również z Inscriptions (1959) oraz z cyklu By the Well of Living and Seeing (1969).