Esej

W przypadku niniejszego zbioru trudno mówić o jednorodności formy literackiej, co może nieco zaskakiwać w przypadku autora tak przywiązanego do tego pojęcia. Otrzymujemy zatem wybór tekstów długich i krótkich, spójnych treściowo lub wręcz poszatkowanych, prostych lub zagmatwanych, tajemniczych, trudno dostępnych – dyktowanych wprost przez rozbudzoną podświadomość Autora.

Przez całą naszą opowieść widoczne będą trzy splatające się nici przewodnie: słynna formuła Heraklita: „Natura lubi się ukrywać” i jej losy przez wieki; pojęcie tajników natury; wreszcie – obraz zasłoniętej Natury, przedstawionej jako Artemida-Izyda. Historia, którą opowiemy, zaczyna się więc symbolicznie w Efezie, w Azji Mniejszej, około roku 500 przed naszą erą, w dniu, kiedy – jak przekazuje tradycja – jeden z najdawniejszych myślicieli Grecji, Heraklit, w świątyni słynnej Artemidy Efeskiej złożył księgę, prawdopodobnie bez tytułu, w której podsumował całą swoją wiedzę. W księdze tej znajdowała się zagadkowa sentencja, trzy krótkie greckie słowa: φύσις κρύπτεσθαι φιλεῖ, tradycyjnie przekładane formułą: „Natura lubi się ukrywać”, choć wedle wszelkiego prawdopodobieństwa Heraklit nigdy nie miał na myśli takiego znaczenia.

Książka „Halucynacje… chyba śnię” pod redakcją Agaty Pankiewicz i Marcina Przybyłko to niezwykły zbiór esejów i fotografii. Portret Europy, przedmieść, środka i końca świata. Tekstom autorów takich jak Piotr Augustyniak, Matylda Awdziejczyk, Paweł Drabarczyk, Marta Leśniakowska, Zdzisław Skrok czy Ziemowit Szczerek towarzyszą oniryczne, a zarazem bliskie codzienności zdjęcia.

W trzynastu esejach, składających się na niniejszą książkę, konfrontuję rozmaite teksty literackie z koncepcjami zaczerpniętymi z tradycji psychoanalitycznej. Nie interesuje mnie stosowanie psychoanalizy do literatury. Teorię psychoanalityczną traktuję raczej jako skrzynkę z pojęciowymi narzędziami, które pozwalają rozpocząć lekturę tekstu literackiego

Arcyważny i niemający precedensu na polskim rynku wydawniczym tom dzieł zebranych Maxa Blechera – artysty, który dzięki intensywności tego, co stworzył w trakcie niespełna trzydziestoletniego życia zapisał się jako jeden z najwybitniejszych pisarzy rumuńskich XX w. i jeden z najważniejszych twórców literatury europejskiej swoich czasów.

Barbara Ehrenreich, jedna z najbardziej wpływowych i najwybitniejszych amerykańskich dziennikarek społecznych, podejmuje temat współczesnej obsesji na punkcie zdrowia, młodości i nieśmiertelności. Dlaczego tak bardzo boimy się śmierci i co naprawdę daje nam pogoń za długowiecznością?

Życie zewnętrzne nie jest reportażem ani rozprawą z socjologii miasta, lecz próbą uchwycenia – poprzez zbiór migawek ze zbiorowej codzienności – realiów pewnej epoki. Co można dostrzec w podparyskiej kolejce czy przy kasie w nowoczesnym supermarkecie? O czym rozmawiają wracające z pracy kobiety? W tych drobnych szczegółach, kawałkach „z oka i ucha”, Ernaux dostrzega znaki przemian społecznych, podziałów klasowych i drobnomieszczańskich aspiracji.

Kamionek – z tekstem Marcina Wichy i zdjęciami Agnieszki Rayss – jest opowieścią o historii tego miejsca i zarazem poetyckim esejem o przemijaniu. To również niezwykły manifest uważności dwojga autorów, którzy potrafią dostrzec wokół siebie niepozorne detale: rysę w chodniku, spłowiałą flagę, stare, przetarte ogłoszenia. Z tych obserwacji tworzą mozaikowy portret bliskiego im skrawka Warszawy, gdzie powoli blakną lub znikają ślady przeszłości.

Zamiast nudnych książek – prawdziwa przygoda! "Dwanaście srok za ogon" Stanisława Łubieńskiego to połączenie ptasich obserwacji, literackich smaczków i historii pełnej emocji. Książka zdobyła NIKE Czytelników 2017.

W "Drugim życiu Czarnego Kota" Stanisław Łubieński pokazuje, jak natura, choć w tle, wpisuje się w miejski krajobraz. Zaproszenie do uważnego patrzenia, które pozwala dostrzec przyrodę tam, gdzie nie spodziewasz się jej znaleźć.

Być gościem w katastrofie to antropologiczny esej o patrzeniu na obrazy wojny w Ukrainie. To próba opowiedzenia o tej wojnie poprzez jej wizualność, poprzez sztukę. Co to bowiem znaczy dziś: patrzeć, zaczynać, uchodzić, cierpieć, przeżywać, nienawidzić, dokumentować, przekraczać, dekolonizować, pisać? To również opowieść o charkowskim Domu „Słowo”, w której – niczym w soczewce – odbijają się losy ukraińskiej kultury ostatnich stu lat. I na sam koniec: to książka o próbie odnalezienia się w tej wojennej historii, o mediowaniu między obiektywnym, badawczym dystansem a afektywnym zaangażowaniem.

Wydany w 2001 roku esej bell hooks dziś stanowi już pozycję klasyczną, a wśród wielu badaczek i czytelniczek zyskał status kultowy. Nie byłoby bez niego Dlaczego miłość rani Evy Illouz, Wymyślić miłość na nowo Mony Chollet czy wielu współczesnych poradników, jak choćby Czułej przewodniczki Natalii de Barbaro.

Mała empiria to esej uczestniczący o wczesnej starości i zagadce rodzicielstwa. Nie ma tu jednak perspektywy psychologicznej ani naturalistycznego skupienia, to rejestr małych, codziennych epifanii

Mit Darcy'ego to książka, która zainteresuje zarówno zagorzałe dżejnistki i fanki wątków typu slow burn, jak i osoby, które chcą krytycznie spojrzeć na wzorce kulturowe, na których budujemy nasze relacje intymne.

„Pisząc o czułym narratorze, Olga Tokarczuk osiągnęła coś, o czym współczesny humanista może zwykle ledwie marzyć: odmieniła kształt publicznej debaty, wprowadziła weń nową organizującą kategorię. Zarazem jej koncept okazał się tak powabny, tak popularny, że utraciła nad nim kontrolę. Czuły narrator wymknął się autorce z rąk i zaczął żyć własnym życiem. Dało się odnieść wrażenie, że z tekstu Tokarczuk raczej skorzystaliśmy, użyliśmy go w różnych celach, niż w prosty sposób przeczytaliśmy czy wysłuchaliśmy. Czy dziś możemy mieć poczucie, że dobrze go zrozumieliśmy? Doceniając rangę osiągnięcia autorki, chyba warto to sprawdzić”.