Esej

Czy mężczyźni są dyskryminowani ze względu na płeć? David Benatar dowodzi, że tak. Seksizm dotykający mężczyzn jest tak samo realny, jak ten dotykający kobiet – i tak samo szkodliwy.

Karol Gromek wędruje po obrzeżach ludzkiej seksualności. Znajduje tam brazylijskie travesti, dobrowolnych kastratów, irańskie transciała, czeczeńskich przeżywców i innych bohaterów, którzy postanowili przeżyć swoje życie. Inaczej niż zwykle odnajdujemy tutaj świat, który rządzi się prawami seksualności i seksu — nie tożsamości. Rozgorączkowane ciała, które gotowe są zrobić wszystko, by zrealizować swoje pragnienie.

Na własne ryzyko Dereka Jarmana to esej o walce o emancypację społeczności LGBT+ Wielkiej Brytanii po drugiej wojnie światowej. Autor podejmuje próbę napisania najnowszej historii nienormatywnej seksualności, a do zadania podchodzi z właściwą sobie postmodernistyczną wrażliwością. Łączy autoetnogragficzną perspektywę z erudycją kulturową i polityczną, popartą szeroko zakrojonymi badaniami archiwalnymi. Na kolejnych stronach eseju Jarman przywołuje własne doświadczenia, ważne wydarzenia polityczne a także dziennikarskie komentarze a nawet homofobiczne treści z podręczników szkolnych.

„Okruchy świata” to książka eseistyczna, która składa się z 12 prac Kariny Marusińskiej, dokumentowanych fotograficznie głównie we wrocławskich muzeach. Artystka tropi umykające uwadze historii wątki, skupiając się na detalach codzienności i resztkach. Marusińska dyskutuje z materią, stawiając pytania o społeczeństwo czy ludzką naturę. Monika Braun w 12 esejach analizuje te dzieła, rozszerzając perspektywę i tworząc sieć skojarzeń z obszarów sztuki, nauk społecznych i literatury.

W przypadku niniejszego zbioru trudno mówić o jednorodności formy literackiej, co może nieco zaskakiwać w przypadku autora tak przywiązanego do tego pojęcia. Otrzymujemy zatem wybór tekstów długich i krótkich, spójnych treściowo lub wręcz poszatkowanych, prostych lub zagmatwanych, tajemniczych, trudno dostępnych – dyktowanych wprost przez rozbudzoną podświadomość Autora.

Przez całą naszą opowieść widoczne będą trzy splatające się nici przewodnie: słynna formuła Heraklita: „Natura lubi się ukrywać” i jej losy przez wieki; pojęcie tajników natury; wreszcie – obraz zasłoniętej Natury, przedstawionej jako Artemida-Izyda. Historia, którą opowiemy, zaczyna się więc symbolicznie w Efezie, w Azji Mniejszej, około roku 500 przed naszą erą, w dniu, kiedy – jak przekazuje tradycja – jeden z najdawniejszych myślicieli Grecji, Heraklit, w świątyni słynnej Artemidy Efeskiej złożył księgę, prawdopodobnie bez tytułu, w której podsumował całą swoją wiedzę. W księdze tej znajdowała się zagadkowa sentencja, trzy krótkie greckie słowa: φύσις κρύπτεσθαι φιλεῖ, tradycyjnie przekładane formułą: „Natura lubi się ukrywać”, choć wedle wszelkiego prawdopodobieństwa Heraklit nigdy nie miał na myśli takiego znaczenia.

Książka „Halucynacje… chyba śnię” pod redakcją Agaty Pankiewicz i Marcina Przybyłko to niezwykły zbiór esejów i fotografii. Portret Europy, przedmieść, środka i końca świata. Tekstom autorów takich jak Piotr Augustyniak, Matylda Awdziejczyk, Paweł Drabarczyk, Marta Leśniakowska, Zdzisław Skrok czy Ziemowit Szczerek towarzyszą oniryczne, a zarazem bliskie codzienności zdjęcia.

W trzynastu esejach, składających się na niniejszą książkę, konfrontuję rozmaite teksty literackie z koncepcjami zaczerpniętymi z tradycji psychoanalitycznej. Nie interesuje mnie stosowanie psychoanalizy do literatury. Teorię psychoanalityczną traktuję raczej jako skrzynkę z pojęciowymi narzędziami, które pozwalają rozpocząć lekturę tekstu literackiego

Arcyważny i niemający precedensu na polskim rynku wydawniczym tom dzieł zebranych Maxa Blechera – artysty, który dzięki intensywności tego, co stworzył w trakcie niespełna trzydziestoletniego życia zapisał się jako jeden z najwybitniejszych pisarzy rumuńskich XX w. i jeden z najważniejszych twórców literatury europejskiej swoich czasów.

Barbara Ehrenreich, jedna z najbardziej wpływowych i najwybitniejszych amerykańskich dziennikarek społecznych, podejmuje temat współczesnej obsesji na punkcie zdrowia, młodości i nieśmiertelności. Dlaczego tak bardzo boimy się śmierci i co naprawdę daje nam pogoń za długowiecznością?

Życie zewnętrzne nie jest reportażem ani rozprawą z socjologii miasta, lecz próbą uchwycenia – poprzez zbiór migawek ze zbiorowej codzienności – realiów pewnej epoki. Co można dostrzec w podparyskiej kolejce czy przy kasie w nowoczesnym supermarkecie? O czym rozmawiają wracające z pracy kobiety? W tych drobnych szczegółach, kawałkach „z oka i ucha”, Ernaux dostrzega znaki przemian społecznych, podziałów klasowych i drobnomieszczańskich aspiracji.

Kamionek – z tekstem Marcina Wichy i zdjęciami Agnieszki Rayss – jest opowieścią o historii tego miejsca i zarazem poetyckim esejem o przemijaniu. To również niezwykły manifest uważności dwojga autorów, którzy potrafią dostrzec wokół siebie niepozorne detale: rysę w chodniku, spłowiałą flagę, stare, przetarte ogłoszenia. Z tych obserwacji tworzą mozaikowy portret bliskiego im skrawka Warszawy, gdzie powoli blakną lub znikają ślady przeszłości.

Zamiast nudnych książek – prawdziwa przygoda! "Dwanaście srok za ogon" Stanisława Łubieńskiego to połączenie ptasich obserwacji, literackich smaczków i historii pełnej emocji. Książka zdobyła NIKE Czytelników 2017.

W "Drugim życiu Czarnego Kota" Stanisław Łubieński pokazuje, jak natura, choć w tle, wpisuje się w miejski krajobraz. Zaproszenie do uważnego patrzenia, które pozwala dostrzec przyrodę tam, gdzie nie spodziewasz się jej znaleźć.

Być gościem w katastrofie to antropologiczny esej o patrzeniu na obrazy wojny w Ukrainie. To próba opowiedzenia o tej wojnie poprzez jej wizualność, poprzez sztukę. Co to bowiem znaczy dziś: patrzeć, zaczynać, uchodzić, cierpieć, przeżywać, nienawidzić, dokumentować, przekraczać, dekolonizować, pisać? To również opowieść o charkowskim Domu „Słowo”, w której – niczym w soczewce – odbijają się losy ukraińskiej kultury ostatnich stu lat. I na sam koniec: to książka o próbie odnalezienia się w tej wojennej historii, o mediowaniu między obiektywnym, badawczym dystansem a afektywnym zaangażowaniem.