Życie w społeczeństwie

Czy psychodeliki mogą pomóc Polakom?

Maciej Lorenc – autor głośnego bestsellera "Czy psychodeliki uratują świat?" – wraca z książką o polskiej scenie psychodelicznej. To opowieść o naukowcach, lekarzach i aktywistach, którzy badają i testują potencjał substancji takich jak LSD, psylocybina czy MDMA – nie tylko w kontekście leczenia depresji, uzależnień i PTSD, ale też w szerszym wymiarze społecznym, kulturowym i politycznym.

Po niemal pięciu dekadach wojny z narkotykami ugruntowane przekonanie o szkodliwości wszelkich substancji psychoaktywnych zaczyna rozpadać się pod naporem kolejnych dowodów naukowych. 

W książce poświęconej działaniom „partyzantów” skupionych wokół Mieczysława Moczara, prof. Paweł Machcewicz rekonstruuje próbę stworzenia przez nich nośnej społecznie propozycji ideowej, która łączyła nacjonalizm i antysemityzm, a także eksploatowała polską historię i tradycję narodową.

Dlaczego niektóre feministki decydują się walczyć o większą liczbę kobiet na stanowiskach CEO, podczas gdy inne walczą o świat bez CEO?

Aby zrozumieć te rozbieżne podejścia, Susan Ferguson w swojej książce „Kobiety i praca” przygląda się ideom, które zainspirowały kobiety do protestów, badając sposoby, w jakie feministki umieściły pracę w centrum swojej walki o emancypację. Ferguson przedstawia dwie odrębne trajektorie: „feminizm równości” i „feminizm reprodukcji społecznej”.

Polska myśl polityczna XVIII wieku to zjawisko bogate, ciekawe, stanowiące ważny i interesujący, a wciąż nie dość rozpoznany, obszar badawczy. Tworzyli ją słynni autorzy obszernych rozpraw, których nazwiska na stałe weszły do historii, ale także dziś już zapomniani lub zgoła anonimowi uczestnicy dyskusji i życia politycznego tamtej epoki.

Zmiany, które dokonały się wówczas w obrazie społe­czeństwa i w sposobach mówienia o sprawach ustrojowych, są porównywalne z tym, co działo się w Rzeczypospolitej na przełomie XVI i XVII wieku. Jednak uczestnicy batalii politycznych wieku XVIII w przeciwieństwie do swoich przodków musieli zmierzyć się z kryzysem państwa, znaleźć słowa, by go opisać, i idee, które pomogłyby im zaproponować program jego naprawy. Żeby w pełni owe przemiany dostrzec i docenić, a z drugiej strony móc obser­wować ciągłość pewnych koncepcji i przekonań, trzeba przyjrzeć się ich funkcjonowaniu w dłuższych okresach.

Książka jest poświęcona współczesnej metodologii nauk o literaturze i o kulturze w ujęciu historyczno-tematycznym. Za początek współczesności autor przyjmuje przełom antypozytywistyczny i krytykę genetyzmu przez formalistów. Ostatnim krzykiem metodologicznej mody jest posthumanistyka, która zamyka całość. Zawarte w książce koncepcje i teorie pozwolą na lepsze zrozumienie zjawisk z zakresu kultury współczesnej i dawnej. Ich znajomość ułatwi samodzielną analizę i interpretację nie tylko dzieł literackich i tekstów językowych, ale także filmów, obrazów i widowisk niekoniecznie o charakterze artystycznym. Krzysztof Gajewski dąży do maksymalnego zawężenie tematyki i zagęszczenie treści. Każdy wykład to pigułka wiedzy na temat danej metodologii czy nurtu badawczego. Autor stara się skomplikowane koncepcje przedstawiać językiem prostym i zrozumiałym. Swoje rozważania opiera przede wszystkim na tekstach źródłowych, które omawia w poszczególnych rozdziałach.

„Sztuka i natura zawsze będą ze sobą walczyć, aż zwyciężą i zatriumfują, kreśląc te same linie, które są zdobywane i podbijane jednocześnie” – pisała XVII-wieczna ilustratorka i badaczka przyrody Maria Sibylla Merian. Czy jej wizje flory i fauny można dziś uznać za dzieła sztuki? Dlaczego historia zapomina o „Rafaelu od Kwiatów”?

Ta książka to brakująca instrukcja obsługi dla dorosłych z ADHD – tych, którzy dopiero zastanawiają się nad diagnozą, oraz tych, którzy już wiedzą, ale wciąż szukają sposobów, by lepiej zrozumieć siebie. ADHD to zaburzenie neurorozwojowe, które ma wiele twarzy, dlatego autorka oddaje głos także innym osobom neuroodmiennym oraz ekspert_om: psychiatrom, psychologom, seksuologom, dietetykom czy np. trenerom uważności.

Wymazywanie historii demaskuje niebezpieczne strategie, którymi współczesne ruchy autorytarne posługują się w dążeniu do przejęcia kontroli nad edukacją i zbiorową pamięcią. Stanley pokazuje, jak faszyści oraz ich współcześni naśladowcy – od Donalda Trumpa, przez Władimira Putina, aż po Jarosława Kaczyńskiego – próbują wymazywać niewygodne dla nich momenty historii. Upraszczają przeszłość, promują teorie spiskowe, mitologizują zbrodniarzy, atakują uniwersytety, zaprzęgają szkoły do szerzenia propagandy i pogłębiania podziałów społecznych. Próbują cofnąć ostatnie sto lat postępu.

Zadaniem książki jest więc ponowne przyjrzenie się historii związanych ze spółdzielczością idei naukowych, które pozwalają w niej widzieć coś więcej niż wyłącznie jeden z rodzajów gospodarki uspołecznionej. W świetle tekstów zamieszczonych w niniejszej antologii spółdzielczość to oddolne „laboratorium” zmian społecznych.

Książka może pomóc w interpretacji współczesnych ruchów społecznych odwołujących się do nieposłuszeństwa obywatelskiego w imię racji politycznych i ideologicznych. Zasługuje na zainteresowanie socjologów, prawników, polityków i osób zajmujących się rozwiązywaniem konfliktów społecznych.