Katalog

Ta książka to nie tylko manifest artystyczny, ale przede wszystkim zaproszenie do dyskusji o przyszłości instytucji kultury. Michał Laskowski przedstawia koncepcję instytucji sztuki, która przełamuje dotychczasowe hierarchie i zwyczaje, jest radykalnie demokratyczna i empatyczna. Bazuje na mechanizmie panelu obywatelskiego i  proponuje, aby losowo wybrane osoby z różnych grup społecznych współtworzyły strategię i program muzeów, wprowadzając świeże spojrzenie i różnorodne perspektywy.

Przewodnik po architekturze Warszawy lat 90. przybliża 94 realizacje oddane do użytku lub projektowane w tamtym okresie. Są wśród nich obiekty znane – jak Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie czy Hotel Sobieski, oraz te dopiero czekające na odkrycie – na przykład zespół mieszkalny przy ulicy Konstancińskiej albo budynek biurowy przy ulicy Jordanowskiej. Kontekst dla nich został nakreślony w obszernym wstępie, w którym autorka stara się odpowiedzieć na pytania, dlaczego dany budynek stoi w konkretnym miejscu, dlaczego tak wygląda i czy to na pewno postmodernizm.

Plac Defilad, na którym stanął budynek MSN projektu Thomasa Phifera, to wyjątkowe miejsce i pełen treści kontekst dla Muzeum. Centrum życia komunistycznego państwa w cieniu Pałacu Kultury, a potem arena kształtowania się polskiego kapitalizmu – od bazarowych szczęk po lśniące biurowce wokół. To tu toczyły się najzacieklejsze spory o reprywatyzację gruntów i tu trafiają z dworców i busów przyjezdni – także uchodźczynie z zaatakowanej przez Rosję Ukrainy. Michał Murawski splata te wątki, próbując uchwycić – jak pisze – „czasoprzestrzenny, infrastrukturalny węzeł”, na którym wznosi się Muzeum oraz „wydestylować” wynikającą z niego „ideologię” tej instytucji.

Warsaw’s Parade Square, where the MSN building designed by Thomas Phifer stands, is a unique place and a meaningful context for the Museum. The center of communist state life in the shadow of the Palace of Culture, and later the arena for the formation of Polish capitalism—from market stalls to gleaming office towers around it. This is where the fiercest land reprivatization disputes erupted, and where people first arrive from train and bus stations—including refugees from Ukraine under attack from Russia.

Napisana z talentem literackim, żywa opowieść o fenomenie pracowni artystycznych w praskim kompleksie kamienic przy ulicy Inżynierskiej jest zarazem monografią tego miejsca, tutejszego środowiska i jego działań od połowy lat 90. XX wieku.

Nawet najbardziej prozaiczne opozycje architektoniczne – wnętrze a zewnętrze, front a zaplecze – mogą być ujmowane w terminach wskazujących, że coś jest na rzeczy. To właśnie Derrida dla architektów. Rzeczywiście, zawsze coś jest na rzeczy, a stawka jest wysoka.

Kto może badać architekturę i współuczestniczyć w jej tworzeniu? Książka „Laboratorium architektury” i zawarte w niej zadania to dowód na to, że inżynieryjna strona budownictwa to zbiór prostych zasad, których działanie można obserwować każdego dnia. Ich odpowiednie wykorzystanie gwarantuje przestrzeń, w której czujemy się dobrze. Przede wszystkim jednak publikacja pokazuje najmłodszym, że bez mieszkańca czy użytkownika architektura nie istnieje! 

Historia powojennej Polski, jaką znamy, jest opowieścią o triumfalnym pochodzie od totalitaryzmu do demokracji. Marcin Kościelniak przeciwstawia się tej narracji, pokazując, że fundamentalną zasadą transformacji było wykluczenie praw kobiet.

To była najbardziej spektakularna kariera dwóch systemów - późnej PRL i wczesnej III RP. Cudowne dziecko z Białogardu, błyskotliwy działacz studencki, zdolny redaktor naczelny i najmłodszy minister, a potem polityk, który przeprowadził postkomunistów przez Morze Czerwone pierwszych lat transformacji - aż do pełni władzy w 1995 roku.

Nie chcąc myśleć o logice roślinnego życia – poza jego biochemicznymi, komórkowymi czy mikromolekularnymi procesami i układami ekologicznymi – filozofowie z łatwością założyli, że w szerokich ewolucyjnych ramach odniesienia istnienie roślin jest słabiej rozwinięte lub mniej zróżnicowane niż istnienie ich zwierzęcych czy ludzkich odpowiedników i że w związku z tym byty roślinne bezwarunkowo udostępniają się nieograniczonemu użyciu i eksploatacji. Tego rodzaju stłumienie najbardziej podstawowego pytania o rośliny legło u podstaw ich etycznego zaniedbania. Choć – podobnie jak my – są one istotami żywymi, nie potrafimy wychwycić w nich nawet najmniejszych podobieństw z naszym życiem.

Dotyk to proza złożona z niepozornych obrazów, zza których przeziera groza codziennego życia we współczesnej Palestynie. Główna bohaterka tej noweli, bezimienna mała dziewczynka, mierzy się z dojmującym poczuciem niedopasowania, całe dnie spędzając w milczeniu.

Co łączy Matę ze św. Aleksym?

Czemu, według Ryfy Ri, warto żyć w zgodzie ze swoim rytmem?

Ile wspólnego mają Młody Simba i młody Werter?

Poznajmy naszą historię od innej niż zwykle strony. I wojna światowa, która urządziła nam współczesność, nie rozegrała się tylko na polach bitew.

Bogata, świecąca neonami dansingów, chlubiąca się luksusowymi hotelami i gronem wybitnych twórców kultury Warszawa dwudziestolecia międzywojennego ma swój brzydszy, dziś zapomniany, a może jeszcze ciekawszy rewers – sutereny bezrobotnej biedoty, meliny pełne drobnych przestępców i wielkich cwaniaków.

Przemoc zarzuciła nam pętlę na szyję i zaczynamy się dusić. W ponurym, odartym z nadziei i wykraczającym poza granice narodów wszechświecie, wytworzonym przez brak zaufania, urazy, chciwość i pogoń za siłą, człowiek zmuszony jest do życia teraźniejszością, ponieważ samo słowo „przyszłość” budzi w nim lęk. I tak właśnie żyjemy: karmieni abstrakcyjnymi wartościami, osłabieni i ogłupieni rosnącym tempem takiego życia, zapominając o prawach natury, nie umiejąc spędzać mądrze czasu wolnego od pracy, nie wiedząc już, czym jest zwykłe szczęście.

Albert Camus, Kryzys człowieka