Literatura piękna

Trzy kobiety – jak trzy Parki, które jednak nie przecinają nici życia bohatera tomu, lecz przeciwnie: dopiero nanizują wątki, snują osnowy, splatają w historię. A właściwie to on – chłopiec dorastający w towarzystwie przyjaciółek matki – tka opowieść: o kobiecej niezłomności, solidarności, wzajemnym wsparciu. Pierwszy po otrzymaniu Nagrody Literackiej Nike tom poetycki Jerzego Jarniewicza to hymn na cześć kobiet, przyjaźni i dzieciństwa. 

Siedem opowiadań, siedem różnych historii, każda rozgrywa się w innym bałkańskim kraju. Całość spaja młoda pisarka, która usiłuje przeprowadzić rozmowy z lokalnymi dygnitarzami na temat sądnych lat na Bałkanach. Kiedy polityka schodzi na dalszy plan, na pierwszy wysuwają się żyjący tam ludzie, z całym bagażem doświadczeń, ze swoimi rozterkami i pragnieniami. W zagmatwanej bałkańskiej rzeczywistości szukają własnej drogi – do innych i przede wszystkim do samych siebie. Książka znalazła się w finale najbardziej prestiżowej słowackiej nagrody literackiej Anasoft Litera 2024 wśród 10 najlepszych książek w 2024 roku i ostatecznie zdobyła nagrodę czytelników i czytelniczek.

Powieść graficzna MIASTO składa się ze 100 drzeworytów o wymiarach 13 cm x 8 cm. Po raz pierwszy została opublikowana w 1925 roku przez Alberta Morencé w Paryżu pod francuskim tytułem La Ville: cent bois gravés. W Niemczech Kurt Wolff opublikował wydanie zatytułowane Die Stadt. Dzięki Wydawnictwu LOKATOR powieść graficzna MIASTO zostanie po raz pierwszy wydrukowana w 2025 r. Krytyk Perry Willett uważał, że Miasto „należy uznać za arcydzieło drzeworytniczej powieści Masereela” i uważał, że wyprzedzało filmy Berlin: Symfonia metropolii (1927) i Człowiek z kamerą (1929), w których głównym bohaterem był samo miasto. Masereel przez całe życie publikował powieści bez słów, od L’Oeuvre w 1928 r. Po Route des hommes w 1964 r.

Maja ma 25 lat, jest aseksualna i czuje się samotna. Marzy jej się ktoś bliski… Tylko czy mieszkającego ponad 8 tysięcy kilometrów od niej chłopaka można nazwać „bliskim”?

W przypadku niniejszego zbioru trudno mówić o jednorodności formy literackiej, co może nieco zaskakiwać w przypadku autora tak przywiązanego do tego pojęcia. Otrzymujemy zatem wybór tekstów długich i krótkich, spójnych treściowo lub wręcz poszatkowanych, prostych lub zagmatwanych, tajemniczych, trudno dostępnych – dyktowanych wprost przez rozbudzoną podświadomość Autora.

Riad Sattouf, autor głośnego „Araba przyszłości”, powraca do historii swojej wielokulturowej rodziny, by tym razem pokazać ją oczami młodszego brata, który został porwany przez ojca, stracił kontakt z matką i rodzeństwem, a resztę dzieciństwa spędził w Syrii. Czym różni się jego opowieść od tego, co zapamiętał Riad?

„Ja, Fadi. Porwany brat” to oryginalna kontynuacja autobiograficznego komiksu Riada Sattoufa, w którym opowiadał on o swoim dzieciństwie spędzonym w cieniu trzech dyktatorów – Mu'ammara al-Kadafiego, Hafiza al-Asada i własnego ojca. Tym razem prezentuje tę historię z perspektywy porwanego przez ojca brata.

„Arab przyszłości” to prawdziwa historia pewnej ekscentrycznej rodziny, pokazująca zaskakujący, pełen niuansów i absurdów obraz Bliskiego Wschodu. Kipiący życiem i nie stroniący od czarnego humoru komiks to popis niesamowitego talentu Riada Sattoufa i dzieło, które już dziś porównuje się do „Mausa” Arta Spiegelmana i „Persepolis” Marjane Satrapi.

W Tabor w stanie Północna Dakota losy grupki osób splatają się wokół kontrowersyjnego ślubu. Garry Geist, młody, pełen lęku dziedzic dwóch farm za wszelką cenę pragnie ożenić się z Kismet Poe, impulsywną eks-gotką, która ma przesądzić o jego losie, choć nie wybrała jeszcze własnego. W Kismet kocha się także Hugo, wyrośnięty rudowłosy samouk o łagodnym usposobieniu, który postanawia, że odbierze ją Gary’emu, nawet jeśli będzie musiał rozbić ich małżeństwo. Matka Kismet, Crystal, w trakcie pracy na nocną zmianę – transportu buraków cukrowych z gospodarstwa rodziców Gary’ego – słucha ponurych audycji radiowych, doświadcza wizji aniołów stróżów i zamartwia się o przyszłość własną i córki.

Magda to młoda polska nauczycielka, która lubi trzymać się zasad. Jest opiekuńcza i odpowiedzialna, ułożyła sobie życie. Ale zachodzi w niechcianą ciążę. W konserwatywnej, religijnej Polsce aborcja jest nielegalna. Tabu jest tak wielkie, że o aborcji nie można rozmawiać nawet z przyjaciółmi i rodziną. Magda musi zmierzyć się z tym sama. Zmaga się z poczuciem winy i wieloma dziwacznymi rozwiązaniami, które podpowiada internet. A zegar nieubłaganie tyka…

Fikcja. Ale nasza rzeczywistość już się w nią przekształca. Upały. Racjonowana woda. Trudno dostępne jedzenie. Limitowany Internet bez zdjęć. Zwykłe życie sprzed… Właściwie czego? Kryzysu? Katastrofy? Jakkolwiek to określić, życie „sprzed” jawi się jako raj utracony. Fikcja. Ale upały już mamy…

Daniel Odija – pisarz, autor powieści, dwukrotnie nominowany do Nagrody Literackiej Nike – debiutuje jako poeta.

„ale” to zbiór świeżych, pełnych słońca i życia wierszy. Autor w swojej pierwszej książce poetyckiej bada relacje pomiędzy podmiotem a otaczającym go światem. W codzienności i jej rekwizytach szuka fundamentalnych praw, emocji i wzruszeń. Podmiot obserwuje ludzi, dostrzega zmiany uczuć i pór roku. Spór o uniwersalia toczy się tu na ławce w parku, a bohaterkami są dziewczyny śmiejące się jak mewy. Oraz same mewy. Może one też się śmieją?

„córy” to obraz przekazywanej z pokolenia na pokolenie codzienności matek, wojowniczek, ofiar przemocy. Autorka opowiada historie z bloków, ciemnych mieszkań i zatłoczonych kuchni. Podsuwa czytelnikowi niepokojące przedmioty, nóż i pięść. Odwiedza miejsca walki, której nikt nie widzi.

„A morze wcale nie wzbiera” to opowieść o spotkaniu trójki przyjaciół, które przeradza się w pełną napięcia podróż przez relacje, emocje i wspomnienia. To, co oczywiste, stopniowo przestaje się takie wydawać, a poczucie, że coś ważnego czai się tuż pod powierzchnią, nie opuszcza czytelnika aż do ostatnich stron.

Do grupy republikańskich partyzantów działającej w górach na południu Hiszpanii, na terenie kontrolowanym przez faszystów, zostaje wysłany młody amerykański ochotnik. Robert Jordan ma za zadanie wysadzić strategiczny most w określonym czasie, aby ułatwić jednoczesny atak republikanów na miasto Segowia. W ciągu trzech dni spędzonych wysoko w górach Jordan mierzy się z niebezpieczeństwami wojny, ale też zawiązuje braterstwo broni z antyfaszystowskimi partyzantami. I tam spotyka Marię, młodą kobietę, która uciekła przed bojownikami generała Franco…

Malownicza i przejmująca opowieść o poszukiwaniu swojej tożsamości.

Ktokolwiek poznałby życiorys Quoyle’a, od razu zgodziłby się, że to mężczyzna skazany na niepowodzenia. Urodzony w Ameryce, spędził dzieciństwo na przeprowadzkach ze stanu do stanu. Szybko zyskał miano indywidualisty, bo stronił od rówieśników, ale jeść lubił za dwóch. Jakoś przeczołgał się od dwudziestki do trzydziestki, imając się różnych prac, a kiedy wreszcie się zakochał, skończyło się to złamanym sercem.

Teraz, jako wdowiec z dwójką dzieci, wraca na Nową Fundlandię. Pochodzi z tej wyspy, ale czuje się tutaj obcy. Wszystko się zmienia, gdy dostaje pracę w lokalnej gazecie w dziale „Kroniki portowe” i znajduje… walizkę.

Historię Quoyle’a czyta się jak przejmującą powieść awanturniczą, która pochłania i wciąga z każdą kolejną stroną niczym morskie fale. To uniwersalna historia o tym, że do zmiany nie trzeba wielkich rewolucji, ale otwartości na to, co przynosi los.

„To nie była przyjaźń. Znajomość w pobieżnym oglądzie też chyba nie nazbyt zażyła, choć na jedno lub drugie były, jak się okazuje, solidne zadatki. Sytuację tę można by raczej porównać do spotkania dwóch wędrowców na przecinających się szlakach. Z dala od domu, w obcej okolicy, trafiają na siebie, nadchodząc z różnych stron, idą razem przez chwilę, a potem ich drogi znów się rozdzielają, jakby przypomniały sobie o nadrzędnej powinności dążenia w przeciwnych kierunkach. Jest jednak w obopólnych relacjach Czesława Miłosza i Tymoteusza Karpowicza coś, co czyni je dość wyjątkowymi i nie pozwala przejść obok nich obojętnie.