Literatura piękna

PROJEKT 51 składa się z 179 grafik wykonanych w technice linorytu zainspirowanych 51 rozdziałem „ŻYCIA, INSTRUKCJI OBSŁUGI” Georgesa Pereca w przekładzie Wawrzyńca Brzozowskiego.

W atmosferze znudzenia i letargu popołudniowej godziny panna Miami Mouth snuje wizje awansu do Socjety. Dla przybyszów spoza miasta, a zwłaszcza dla czarnej rodziny, Wyższe Sfery są zamknięte, trzeba się do nich „podkopać” lub szarżować na uzbrojonych strażników, jak wyobraża to sobie Miami. Wyrusza więc z rodziną w podróż przez dżunglę w kierunku czarownego miasta Cuna-Cuna, symbolu rajskich fantazji.

Szkoła ćwiczeń to poemat zawieszony w czasie, między działaniami wojennymi z lat 1916–1918 oraz Jamajką u schyłku XX stulecia. Ishion Hutchinson przypomina o karaibskich żołnierzach, którzy wzięli udział w wielkiej wojnie, walcząc na Bliskim Wschodzie po stronie Imperium Brytyjskiego. Wyobrażenie o ich codzienności autor przeplata narracją o dorastającym siedemdziesiąt lat później (trzy dekady po odzyskaniu przez Jamajkę niepodległości) chłopcu, który konfrontuje własne doświadczenia z wiedzą czerpaną z brytyjskiej encyklopedii. Podwójności czasu towarzyszy inne zwielokrotnienie, które dokonuje się w języku, choćby przez częste aliteracje, nadające mu rytm jak dub w muzyce reggae.

Rówieśnicy: Alina Szapocznikow i Andrzej Wajda urodzeni w 1926 roku, Andrzej Wróblewski w 1927. Rzeźbiarka, filmowiec i malarz. Obdarzeni wielkimi talentami, a zarazem w młodości obciążeni bagażem wojennych przeżyć i strat. Pochodząca z rodziny żydowskiej Szapocznikow przeżyła pobyt w obozach koncentracyjnych. Wróblewski widział śmierć ojca podczas próby zatrzymania przez gestapo. Ojciec Wajdy, polski oficer, zginął w Katyniu. Wszyscy troje w swej sztuce obcowali ze śmiercią, której byli świadkami i która naznaczyła ich twórczą wyobraźnię.

Juan Cárdenas, mistrz zabawy gatunkami, sięga po konwencję science fiction, żeby zmierzyć się z późnym kapitalizmem, przemysłem farmaceutycznym i współczesną Kolumbią.

O Tobiasie Wolffie mówiono, że jest jednym z pisarzy, dzięki którym w Ameryce nastąpił renesans krótkiej formy. Po lekturze tych opowiadań z pełnym przekonaniem powtarzamy za George’em Saundersem: „Ależ mamy szczęście, że istnieje ktoś taki”.

Pochodząca z Chin An Yu tworzy niepokojące uniwersum, które lewituje gdzieś między jawą a snem; proza codziennego życia w Pekinie kontrastuje tu z hipnotyzującą wyobraźnią. Muzyka dla duchów to opowieść z innego świata, choć o zupełnie realnych problemach: stracie, tęsknocie i poszukiwaniu samej siebie.

Pierwsze polskie tłumaczenie mistrzowskich esejów Ayi Kōdy, wielokrotnie nagradzanej japońskiej pisarki, której ojciec, również pisarz, przekazał w spadku nie tylko talent, ale i wielką miłość do roślin.

Językoznawca Budai wyrusza na konferencję naukową do Helsinek. Nieoczekiwanie ląduje w zupełnie nieznanym kraju. W wielkim mieście, którego mieszkańcy mówią dziwnym językiem, niepodobnym do żadnego znanego bohaterowi.

Wyliczanka to pierwsza książka Tamty Melaszwili, której Kos kos jeżyna spotkała się w Polsce z entuzjastycznym przyjęciem. Tą opublikowaną w 2010 roku mikropowieścią Melaszwili weszła przebojem do świata literatury – zdobyła najważniejszą gruzińską nagrodę literacką SABA, dwa prestiżowe wyróżnienia w Niemczech oraz uznanie zarówno międzynarodowej publiczności, jak i krytyki. Wyliczankę przełożono na wiele europejskich języków oraz wystawiano w zagranicznych teatrach.

Rozmowa w „Katedrze” to niezwykła historia ludzi żyjących w Peru w latach pięćdziesiątych w czasie dyktatury wojskowej, której przywódcą był generał Manuel Apolinario Odría. Powieść rozgrywa się na wielu płaszczyznach, ujawniając kulisy i mechanizmy władzy, a także jej wpływ na życie zwykłych ludzi. Vargas Llosa, posługując się bolesną historią własnej ojczyzny, w precyzyjny i niezwykle kunsztowny sposób kreśli złożony obraz dyktatury.

Rzeczy bez wysiłku przekształcają się w inne: stary dom rozkłada się na deski, z których niewidzialna ręka konstruuje budkę dla ptaków, znalezione na skarpie patyki zamieniają się w półkę, fiołki w cukrze zamieniają się w pamięć, a ta pamięć ulatnia się następnie w brak pamięci, który robi miejsce dla nowego wspomnienia, nowych upodobań, nowych form spostrzegania rzeczy, które uparcie przecinają pamięć. Toczą się cykliczne wymiany, które można by nazwać handlem, ale nie jest to proste i wymierne krążenie pieniędzy i towarów, tylko pełnoprawne, żyzne interakcje. Życie gospodarcze jest tutaj życiem po prostu, przekładaniem rzeczy z jednego zbioru do drugiego, cyrkulacją przerywaną chwilami spoczynku.

„Przedmowa, czyli poeta na początku długiej, meandrycznej drogi. Debiutant, który jednak zapewnił już sobie miejsce wśród reprezentantów (białej) powojennej awangardy amerykańskiej i wśród twórców (białej) beatnikowskiej wspólnoty; kontestator, który spod ich skrzydeł się na naszych oczach wyrywa, rzucając wyzwanie ojcom, mistrzom i patronom.

Tom zaczyna od wierszy o trzech, połączonych z nim więziami rodzinnymi kobietach, a kończy rozpoznaniem obcości, naznaczającej jego los i poezję: afrykański blues / mnie nie zna. Tytułowy akt samobójczy odczytajmy więc, pozostawiając na boku wątki autobiograficzne, jako zapowiedź długoterminowego nicowania wszelkich tożsamości, zewnętrznych, opresyjnych i uwikłanych w grę ideologicznych interesów. Debiutancki tom Baraki w czujnym i językowo w pełni wiarygodny

przekładzie Karola Poręby nie tylko wypełnia lukę w naszej wiedzy o historii wiersza amerykańskiego, ale też, brzmiąc zaskakująco świeżo, może wejść w żywy dialog z powstającą współcześnie nam poezją”.

– Jerzy Jarniewicz

Letnisko to druga książka poetycka Mateusza Żaboklickiego, wydana w 2023 roku przez KONTENT przy wsparciu finansowym Nagrody Krakowa Miasta Literatury UNESCO realizowanej przez Krakowskie Biuro Festiwalowe ze środków Gminy Miejskiej Kraków, a także przy wsparciu finansowym Instytutu Literatury.

„Książka Marcina Podlaskiego to projekt silnie eksperymentalny wykorzystuje on zarówno estetyczny charakter tekstów, rozplanowując je na nietypowe sposoby w przestrzeni kartki, jak i do granic niezrozumiałości eksploruje możliwości wykorzystania różnych języków oraz różnych rodzajów ich zapisu. Dla Podlaskiego interesujące są obce języki, ale też obce brzmienia (głoski, akcenty) i obce alfabety; fascynuje go także historia języka (a właściwie języków). Owocuje to książką niezwykle awangardową i jednocześnie silnie zanurzoną w przeszłości; poruszającą aktualne problemy oraz mierzącą się z ich odległymi korzeniami”.

– Agnieszka Waligóra