Twórcom mediów społecznościowych przyświecała piękna wizja – stworzenie wirtualnej przestrzeni, gdzie ludzie będą mogli nawiązywać relacje. Nie przewidzieli, że będą służyć do zbierania danych o użytkownikach, do manipulacji i rozprzestrzeniania fake newsów, mnożenia agresji, nienawiści i polaryzacji społeczeństw. Internet sprawił, że inaczej myślimy, komunikujemy się, działamy. Przygotowaliśmy listę książek o wpływie technologii na społeczeństwo.
Brittany Kaiser, tłumaczenie: Piotr Cieślak, Krytyka Polityczna 2020
Każda aktywność w Internecie jest śledzona i zapisywana. Wydaje się to być niegroźne, bo dzięki temu możemy otrzymywać bardziej dopasowane treści. Jednak ma to też swoje ciemne strony. Informacja to najważniejszy zasób w dzisiejszym świecie. W 2019 roku dane stały się cenniejsze niż ropa naftowa. W książce Dyktatura danych Brittany Kaiser demaskuje wyciek danych Facebooka i aferę związaną z działalnością firmy Cambridge Analytica, która miała wpływ na wyjście Brytyjczyków z Unii Europejskiej, czy wybór prezydenta Stanów Zjednoczonych w 2016 roku. Precyzyjnie targetowane reklamy mogą manipulować decyzjami użytkowników także w oflajnie.
Peter Pomerantsev, tłumaczenie: Aleksandra Paszkowska, Krytyka Polityczna 2020
Media społecznościowe stały się naszym okienkiem na świat i głównym źródłem informacji. Scrollując nie zastanawiamy się i nie sprawdzamy, czy pokazywane newsy są prawdziwe. Plotki i fake newsy kreują naszą codzienność, bo czy jesteśmy w stanie wysupłać, co jest prawdą? Szerszy dostęp do informacji wcale nie oznacza więcej wolności, a powszechną manipulację, która może być zagrożeniem dla demokracji, wolności słowa i swobód obywatelskich. Peter Pomerantsev podróżuje po świecie, bada archiwa, rozmawia z ludźmi próbującymi walczyć z fake newsami. W swoim fascynującym reportażu wspomina rodziców uciekających przed radzieckim KGB i przeplata te historie rozmowami ze współczesnymi użytkownikami Twittera, populistami czy fanami jihadu.
Technogadżet w magicznym świecie konsumpcji
Jerzy Stachowicz, Wydawnictwa Drugie, 2016
Technogadżet to magiczny przedmiot, który ulega fetyszyzacji, i który wpływa na pragnienia, zachowanie, czas i przestrzeń właściciela. Jerzy Stachowicz poddaje wnikliwej analizie smartfony, tablety, odtwarzacze mp3 i smartwatche. Pisze o ich roli w życiu codziennym i wpływie na użytkownika. Większość z nas korzysta z nich codziennie, jednak nie zastanawiamy się, jak te urządzenia zmieniają nasz sposób budowania relacji, czy komunikacji z innymi ludźmi, a także spędzania czasu.
Michał Protasiuk, Powergraph, 2021
Książka Michała Protasiuka to zbiór opowiadań, w których zanurzamy się w rzeczywistości zdominowanej przez nowoczesne technologie. Protasiuk buduje fabułę wokół tematów takich jak podzielony internet, rządzące nami algorytmy czy bańki filtrujące. Dosyć mroczne teksty obnażają nasze strachy związane z nadmiernym korzystaniem z technologii, degradacją środowiska naturalnego, odbierającą nam wolność sztuczną inteligencję czy deepfake. Anatomia pęknięcia Michała Protasiuka to książka science fiction, która diagnozuje nasze lęki o przyszłość.
Marc O'Connell, tłumaczenie: Aleksandra Małecka, Krytyka Polityczna, 2020
Odwiecznym marzeniem ludzkości jest przezwyciężenie słabości ciała i umysłu. Marzenie to rozpoczęło ruch zwany transhumanizmem. Polega ono na dążeniu do poprawy ludzkich możliwości i inteligencji, uwolnieniu się od chorób i śmiertelności za pomocą zespolenia z technologią. Ostatecznym celem jest odrzucenie cielesności i stanie się postludźmi, czyli hybrydą człowieka i maszyny. W Być maszyną reporter Mark O'Connell szuka odpowiedzi na pytania, dokąd zaprowadzi nas fascynacja technologią? Jak będą wpływać na naszą codzienną pracę, życie rodzinne i człowieczeństwo?
W obronie społeczeństwa otwartego
George Soros, tłumaczenie: Aleksandra Szymczyk, Krytyka Polityczna, 2021
George Soros – milioner, biznesmen, filozof i filantrap opowiada o sobie i o kryzysie, który przeżywamy. Przestrzega też przed tym, co może nas czekać, jeśli nie obronimy społeczeństwa otwartego i demokracji. Zastanawia się, na ile państwa powinny kontrolować działalność mediów społecznościowych i co zrobić, żeby rozwój technologii nie wkraczał w wolność użytkowników. Wreszcie szuka odpowiedzi, jak należałoby zreformować Unię Europejską, żeby lepiej służyła jej mieszkankom i mieszkańcom oraz światu? W obronie społeczeństwa otwartego to ważna książka dla osób zaniepokojonych ostatnimi zmianami politycznymi.
Deindywiduacja. Socjologia zachowań zbiorowych
Pod red. Marka Krajewskiego, Fundacja Bęc Zmiana, 2014
Książka nie traktuje bezpośrednio o technologiach, to książka socjologiczna, która bada różnego rodzaju zachowania życia zbiorowego. Ciekawym wątkiem są media społecznościowe i memy. W analizowanym modelu w centrum nie znajduje się autonomiczny, racjonalny podmiot, ale naśladowca, dla którego jednym źródłem informacji są zachowania innych. Nasz świat jest coraz bardziej złożony. Im większe są sieci komunikacyjne i gęstsze jest społeczeństwo, tym większą rolę odgrywają ruchy zbiorowe, w których każdy uczestniczy, a których nikt nie kontroluje.
Aleksandra Przegalińska, Dariusz Jemielniak, Scholar Wydawnictwo Naukowe, 2020
Internet jest technologią opierającą się na współpracy wielu ludzi. Jemielniak i Przegalińska przedstawiają w swojej książce zrównoważony ogląd społeczeństwa współpracy. Pokazują zarówno pozytywne, jak i negatywne cechy kooperatywnych aspektów nowych technologii, a także formułują potencjalnie możliwe scenariusze rozwoju współpracy cyfrowej jako zjawiska społecznego.
🟠 Posłuchaj rozmowę o książce w BęcRadio
Szymon Rogiński, Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki, Warszawa 2019
Fotoreportaż Szymona Rogińskiego przedstawia Internet, który powszechnie uznawany jest za byt wirtualny. Jego powszechna wizualizacja sprowadza się do wyobrażeń skomplikowanych sieci powiązań, nowoczesnych obrazów. Pod nimi kryją się jednak realne firmy. Fotografa zainteresowało, jak wyglądają one w realu. Sprzedaż komputerów czy usług internetowych nie wymaga reprezentacyjnych siedzib. Na zdjęciach widać rozbieżność między wirtualnym wyobrażeniem a prawdziwym wyglądem tych miejsc. Zazwyczaj są to budynki z kategorii architektury cienia: przybudówki czy baraki.
🇬🇧 Album jest też dostępny w wersji anglojęzycznej
