Performance (czy jak już coraz śmielej zadomowiony w polszczyźnie performans), to sytuacja stwarzana przez artystkę czy artystę, w której tworzywem może być wszystko, z uczestnikami włącznie. Ten niepokorny rodzaj sztuki współczesnej, który śmiało wykracza w świat mediów, polityki czy życie społeczne, komentuje rzeczywistość „tu i teraz”. Podejmuje ryzyko i wychodzi poza własne ramy. Nie boi się dynamiki ciągle zmieniającej się i płynnej współczesności. Przygotowaliśmy listę książek zawierających przykłady performansu, dostępnych w Bęc Księgarni. Zachęcamy do zapoznania się z tym najbardziej fascynującym rodzajem sztuki współczesnej!
Red. Joanna Zielińska, Centrum Sztuki Współczesne Zamek Ujazdowski, Warszawa 2020
Książka pod redakcją Joanny Zielińskiej ma na celu przyjrzeniu się sztuce performatywnej oraz zmianom zachodzącym w tradycyjnym formacie wystawy, coraz częściej przybierającym formy hybrydyczne. Publikacja składa się ze zbioru esejów, wywiadów oraz tekstów literackich oferujących nowe spojrzenie na performans. Jest podzielona na cztery główne części: fenomenologia performansu, praktyki kuratorskie, format wystawy w kontekście zwrotu technologicznego oraz performatywna fikcja.
Points of Convergence. Alternative views on performance
Marta Dziewańska, André Lepecki, Muzeum Sztuki Nowoczesnej, Warszawa 2017
W książce Points of Convergence Alternative Views on Performance, teoretycy i praktycy performansu zagłębiają tematy tej formy sztuki. Doszukują się genealogii performansu, analizują kwestie jej dokumentacji, cielesności i czasowości. Wszystko to jest poparte fascynującymi przykładami z różnych zakątków świata. „Książka zbiera materiały przygotowane w ramach programu badawczego poświęconego performansowi, realizowanego w Muzeum w 2014 i 2015 r.”
Agnieszka Sosnowska, Fundacja Nowej Kultury Bęc Zmiana, Warszawa 2018
Książka Agnieszki Sosnowskiej – badaczki, zajmującej się praktykami artystycznymi na styku sztuk performatywnych i wizualnych, to zbiór wywiadów z artystami z okresu PRL. Rozmowy te dotyczyły problematyki pojęcia performansu oporu, a także możliwości tworzenia sztuki zaangażowanej i sensu radykalnych gestów w czasach PRL i dzisiaj.
EVA & ADELE. Artysta = dzieło sztuki
Wydanie zbiorowe, red. Delfina Piekarska, Maria Anna Potocka, tłum. Søren Gauger, Amy Klement, Barbara Ostrowska, Mocak, Kraków 2021
Eva i Adele to para artystek, które żyją i pracują poza granicami płci. Podróżują po świecie, a swoje ciała traktują jako żywe rzeźby, ulice jak galerie, a wydarzenia artystyczne jak muzea. Każde ich wyjście jest starannie wyreżyserowane, a na kompozycję składają się zarówno ubrania, jak i stany psychiczne. Publikacja wydana przez Mocak przybliża zjawisko Eva & Adele w wielu różnych perspektywach. Sztuka, która jest jednocześnie życiem, zachęca do refleksji i spojrzenia pod kątem historycznosztucznym, prywatnym, socjologicznym i politycznym.
Odmieńcza rewolucja. Performans na cudzej ziemi
Joanna Krakowska, Karakter, Kraków 2020
Książka Joanny Krakowskiej na chwilę przeniesie nas do Nowego Jorku, gdzie udamy się do klubów, piwnic, na sceny i na ulice. Odmieńcza rewolucja to historia performansu, queeru, Nowego Jorku, kontrkultury i zarazem popkultury. Równocześnie autorka przedstawia temat w kontekście społeczno-politycznym. Pokazuje powiązanie sztuki z polityką, walkę o wolność artystyczną, przenikanie się undergroundu i mainstreamu.
Malga Kubiak, wyd. Malga Kubiak, Warszawa 2021
Malga Kubiak jest artystką, reżyserką filmów niezależnych, performerką i aktorką. W książce Malga Kubiak. One Man Show opowiada o swoim życiu pomiędzy 1992, a 2002 rokiem. Był to czas rozwoju jej związku opartego na szalonej miłości z o połowę młodszym mężczyzną. Książka stanowi swego rodzaju podsumowanie tego okresu, a także seksualną biografię awangardowej artystki kochającej swoje ciało i życie.
Gapienie się, czyli o tym, jak patrzymy i jak pokazujemy siebie innym
Rosmarie Garland-Thomson, tłum. Katarzyna Ojrzyńska, Zachęta, Fundacja Teatr21, Warszawa 2020
Rosmarie Garland-Thomson wybitna badaczka zajmująca się tematyką niepełnosprawności w kulturze, napisała książkę o zjawisku intensywnego patrzenia i ludzkich relacji wzrokowych. Analizując dokumentację prac artystycznych, rysunków i performansów społecznych przedstawia zupełnie inne podejście do gapienia się. Przestaje być ono stygmatyzujące, a może służyć pozytywnym celom. Gapienie się, czyli o tym, jak patrzymy i jak pokazujemy siebie innym to publikacja pozwalająca zrozumieć współczesną kulturę wizualną. „Jest interesującą pozycją nie tylko dla badaczy zajmujących się studiami o niepełnosprawności, antropologią ciała, kulturą wizualną, ale też dla wszystkich czytelników zainteresowanych pogłębioną refleksją na temat kształtowania relacji międzyludzkich, dla których punktem wyjścia może być relacja wzrokowa”.
Joanna Zielińska, Cricoteka, Kraków 2015
Nic 2 razy/Nothing twice to katalog do wydarzenia łączącego wystawę z performansem, realizowanego w ramach otwarcia nowej siedziby Cricoteki. „Motywem przewodnim była materialność performansu, teatralizacja samej przestrzeni wystawienniczej, a także kwestia przedmiotu teatralnego oraz roli, jaką dzisiaj przypisują mu artyści”. W performansie wzięli udział współcześni artyści działający na styku różnych obszarów sztuk wizualnych i performatywnych.
Inne tańce. Zwrot performatywny w polskiej sztuce XXI wieku
Wydanie zbiorowe, Centrum Sztuki Współczesne Zamek Ujazdowski, Warszawa 2019
Inne tańce. Zwrot performatywny w polskiej sztuce XXI wieku to zapis głośnej wystawy, która odbyła się w Zamku Ujazdowskim w 2018 roku. Wystawa ta prezentowała prace ponad dwudziestu artystów i artystek, twórców tańca, teatru, performansu, muzyki oraz sztuk wizualnych. Zebrane w publikacji teksty odzwierciedlają w dużym stopniu transdyscyplinarną strukturę zarówno sztuk performatywnych, jak i samej ekspozycji.
Ekspektatywa 2: Komunikacja. Pogłębianie uczucia przestrzeni
Magdalena Starska, Dawid Wiener, Andrzej Klawiter, Martin Heidegger, Fundacja Nowej Kultury Bęc Zmiana, Warszawa 2009
Co może wyjść ze spotkania artystki zajmującej się rysunkiem, instalacją i performancem oraz badacza emocji, psychopatologii kognitywnej oraz wpływu technologii informacyjno-komunikacyjnych? Tego możecie się dowiedzieć w drugim tomie Ekspektatywy. Magdalena Starska i Dawid Wiener z różnych punktów widzenia wspólnie pracowali nad pojęciem komunikacji i poczucia przestrzeni.
