Żyjąc w Europie, łatwo jest nie pamiętać o tym, że nasz komfort i relatywny spokój bierze się z odsuwaniu odpowiedzialności za przenoszenie kosztów naszego stylu życia na ludzi z innych zakątków świata. A gdy pojawiają się na naszych granicach, przyjmujemy skrajne postawy. W zapalczywych dyskusjach pojawiają się interpretacje prawa, ale częściej osądy wynikające ze stereotypów zakorzenionych w strachu i obawach. Dla tych, którzy szukają rzetelnej wiedzy i argumentów, zebraliśmy książki tłumaczące ukryte i jawne konsekwencje kolonializmu oraz przyczyny tzw. kryzysu uchodźczego.
Achille Mbembe, tłum. Katarzyna Bojarska, Urszula Kropiwiec, Karakter, Kraków 2018
W swoim eseju filozoficznym Achille Mbembe dowodzi, że społeczeństwa państw europejskich, które historycznie kolonizowały świat, zbudowały swój dobrobyt przemocą na cudzej krzywdzie. Analizuje mechanizmy wykluczenia, ukazując dwa skrajnie odmienne oblicza demokratycznego porządku. Według niego liberalna demokracja nie mogłaby istnieć bez kolonializmu, a konsekwencją ich zależności jest polityka wrogości będąca sposobem przeżywania Innego. Mbembe proponuje alternatywę - tworzenie więzi oparte na budowaniu wspólnej pamięci, trosce i solidarności.
Frantz Fanon, tłum. Urszula Kropiwiec, Karakter, Kraków 2020
Książka Czarna skóra, białe maski Frantza Fanona to esej o dziedzictwie kolonialnym napisany pod kątem psychologicznym. Autor, który był psychiatrą i filozofem, skupił się na analizie języka w relacji ludzi o białym i czarnym kolorze skóry. Odnosząc się do historii, literatury oraz własnego doświadczenia pokazał, że kolonializm odcisnął się w kulturze w formie zbiorowej neurozy, mechanizmu poczucia niższości i wyższości, reprodukującej świadome i nieświadome postawy i lęki. Oprócz analizy psychologicznej Fanon szukał także sposobów na uleczenie stereotypów i uprzedzeń. To książka o rasizmie, która pokazuje jak wychodzić ze schematów.
Iza Klementowska, Karakter, Kraków 2019
Izabela Klementowska napisała reportaż o uchodźcach, głównie z Bliskiego Wschodu i Afryki, którzy uciekając przed zniewoleniem i śmiercią, zdecydowali się na wyjazd do Polski. Opowiada o ich losach, codzienności i marzeniach. Szuka odpowiedzi na pytanie, dlaczego inni mieszkańcy tego kraju, reagują tak emocjonalnie na uchodźców. Oprócz tego rozmawia z aktywistami społecznymi i artystami. To książka, która uczy empatii i otwartości.
Wolność, równość, przemoc. Czego nie chcemy sobie powiedzieć
Agata Sikora, Karakter, Kraków 2019
W swojej pasjonującej książce Agata Sikora sprawdza, jakie emocje i postawy mogą być wyrażane w ramach lewicowej i liberalnej wrażliwości, a co zostało zepchnięte poza nawias. Próbuje poradzić sobie ze sprzecznościami wynikającymi z rozdarcia między lewicową równością a liberalną wolnością. Pomysł na książkę wziął się z chęci zrozumienia spolaryzowanych stanowisk wokół najbardziej palących problemów społecznych, które czasem wręcz przypominają wojny kulturowe. Zdając sprawę z własnych wątpliwości, próbuje wskazać ścieżki, które mogą nas z tego klinczu wyprowadzić.
Wojny nowoczesnych plemion. Spór o rzeczywistość w epoce populizmu
Michał Paweł Markowski, Karakter, Kraków 2019
Odnosząc się do sytuacji politycznej w Polsce i w Stanach Zjednoczonych, autor pokazuje źródła wojen kulturowych toczących się na naszych oczach, oraz wyjaśnia ich dynamikę. Jak to się stało, że w życiu publicznym miejsce prawdy zajęły afekty i opinie? Gdzie musimy wprowadzić zmiany, żeby sfera publiczna mogła znowu stać się wspólna? Czy istnieje model skutecznej polityki demokratycznej? W swoim eseju o polityce wskazuje, że kluczem do wyjścia jest praktykowanie sztuki interpretacji. Jednocześnie dowodzi jej użyteczności, pokazując, jak można ją zastosować w praktyce.
Był sobie kraj. Rozmowy o Polsce
Magdalena Baran, Fundacja Liberté, Łódź 2021
W czasach kiedy dominuje monolog i spolaryzowane opinie, otwarta, życzliwa rozmowa jest szczególnie wartościowa. Magdalena Baran - doktor filozofii, zajmująca się tematami wojny, filozofią polityki, zagadnieniami związanymi z etyką rządu i zarządzaniem konfliktem, rozmawia o ostatnich trzydziestu latach w historii Polski. Szuka korelacji wolności osobistej, politycznej i społecznej z pojęciami wspólnoty i indywidualności. Jej rozmówcami są ludzie kultury, polityki, filozofowie, dziennikarze.
Solidarność 2.0, czyli demokracja jako forma życia
Wydanie zbiorowe, Fundacja Bęc Zmiana, Warszawa 2018
Publikacja Solidarność 2.0, czyli demokracja jako forma życia zachęca, żeby spojrzeć na demokrację jako na pewną formę kolektywnego życia, której podstawę stanowi uznanie władzy politycznej za dobro wspólne. Z tej perspektywy były przeprowadzone rozmowy z osobami bezpośrednio zaangażowanymi w samozorganizowane, demokratyczne przedsięwzięcia bądź zajmującymi się ich badaniem. Solidarność 2.0 to książka z gatunku tych ważnych. Dla każdego.
