Czerwiec to Miesiąc Dumy LGBT+, to czas akceptacji i celebracji różnorodności. Chcemy, żeby Polska była krajem, gdzie wszyscy czują się jak u siebie. Gdzie ludzie szanują się wzajemnie i respektują swoje prawa. Nie jest to niestety proste wobec uprzedzeń i otwartych ataków na społeczność LGBT+, potwierdzonego badaniami faktu, że Polska jest najbardziej homofobicznym krajem w Unii Europejskiej. By uczcić Pride Month przygotowaliśmy listę książek o tematyce LGBT+, niech będzie to święto życzliwości i otwartości!
Aktualizacja 21.06.2022
🛒 Słowacki. Wychodzenie z szafy, Marta Justyna Nowicka
Książka Słowacki. Wychodzenie z szafy z pewnością imponuje znakomitym przygotowaniem tematu i tekstów źródłowych. Nie znajdziemy w niej jednoznacznej odpowiedzi na pytanie o orientację seksualną Juliusza Słowackiego, ale na podstawie zachowanych listów możemy dużo się dowiedzieć o jego relacjach z kobietami i mężczyznami. Autorka rozdziela prawdę od fikcji i romantycznych mitów oraz masek, które Słowacki przybierał w całym swoim życiu.
🛒 Dezorientacje. Antologia polskiej literatury queer, praca zbiorowa
W tym opasłym tomie wydanym przez Krytykę Polityczną znajdziecie setkę polskich autorów, od Adama Mickiewicza, przez Jarosława Iwaszkiewicza po Ingę Iwasiów i Jacka Dehnela, którzy w swoich tekstach poruszyli tematy seksualności i płci. Antologia przedstawia zmieniające się historycznie normy kulturowe oraz pokazuje dotychczas przemilczane wątki w życia twórców i twórczyń.
🛒 Kobiety i LGBT-y razem za równością, Małgorzata Buthner - Zawadzka
Książka jest zbiorem wywiadów z kobietami biorącymi udział w protestach antyaborcyjnych. To mocny głos społeczeństwa, gdzie trudno jest mówić o demokracji, gdy są łamane prawa aborcyjne i małżeńskiej równości. 21 rozmówców opowiada o swoich doświadczeniach w ulicznym aktywizmie, działalności na innych polach, oraz o zagrożeniach, które niosą nacjonalizm, transfobia i hegemonia Kościoła katolickiego. To książka, która niesie dużo złości, bezsilności, strachu, ale też mówi o zaangażowaniu, wspólnocie i odwadze.
🛒 Cała siła, jaką czerpię na życie. Świadectwa, relacje, pamiętniki osób LGBTQ+ w Polsce, praca zbiorowa
To bardzo ważna książka LGBT+, która powstała we współpracy Pracowni Badań nad Historią i Tożsamościami LGBT+ w ISNS UW z Fundacją im. Heinricha Bölla. W czerwcu 2020 roku ogłoszono konkurs na pamiętniki. Wydrukowane teksty to część nadesłanych prac. Napisały je osoby w różnym wieku, z różnych miast, środowisk, klas społecznych. Z Polski i z emigracji. To poruszające opowieści o życiu osób LGBTQ+ w Polsce. O dorastaniu i odkrywaniu tożsamości, o miłości, coming-outach, odrzuceniu, akceptacji, lęku, wściekłości, determinacji i odwadze. Te historie odbijają jak w lustrze polską mentalność. Każda z 79 opowieści, nadaje się na gotowy scenariusz filmowy, wzrusza, smuci, ale też przywraca wiarę w ludzkość. Rzecz warta przeczytania!
🛒 Anarchizm i inne eseje, Emma Goldman
Emma Goldman, żyjąca na przełomie XIX i XX wieku działaczka anarchistyczna i prekursorka anarchofeminizmu i teorii queer, zasłynęła z przeniesienia teorii anarchistycznej na nowe, dotychczas niedostrzegane, pole płci i seksualności. Książka Anarchizm i inne eseje pozwala zapoznać się z jej krytyką fundamentów porządku politycznego i społecznego.
🛒 Ludzie, nie ideologia. Wywiady, red. Bartosz Żurawiecki
W 2005 pomimo zakazu prezydenta miasta Warszawy odbyła się kilkutysięczna Parada Równości. Od tamtego czasu dyskusja na temat LGBT zaogniła się, zwiększyła się też świadomość społeczna na temat dyskryminacji osób LGBT. Wiele osób publicznych zrobiło coming out, do sejmu wybrano niehetreonormatywnych posłów i posłanki. W ostatnich latach prawicowi politycy używają pojęcia LGBT do utworzenia niejasnej ideologii, potrzebnej do utrzymania swojego elektoratu. Książka Ludzie, nie ideologia zawiera wywiady z osobami, które opowiadają procesach zachodzących w społeczeństwie oraz o doświadczeniu życia w Polsce jako osoba LGBT+.
🛒 Gender queer. Autobiografia, Maia Kobabe
Książka przedstawia historię Maia, który jest na drodze w poszukiwaniu swojej tożsamości. Od przerażenia i zagubienia młodzieńczymi fascynacjami, przez próby coming outu przed najbliższymi po traumy i naruszanie granic. Książka pomaga zrozumieć, kim jest osoba niebinarna i aseksualna, a także przybliża tematykę tożsamości płciowej. Mówi o tym, czym jest i jak o niej myśleć.
🛒 Torba LOQI
Torby firmy LOQI z motywem obrazów wielkich mistrzów są ciekawym gadżetem dla kreatywnych. Torby są wykonane z materiału GreenCircle w 100% z recyklingu, który jest wodoodporny, lekki, ale również wyjątkowo wytrzymały, nietoksyczny oraz całkowicie bezpieczny. Wyprodukowano je z poszanowaniem etycznych zasad pracy i posiadają certyfikaty GreenCircle JIAREN, STANDARD 100 OEKO-TEX, GRS 4.0, BSCI, FSC (wszystkie potwierdzające zrównoważoną produkcję oraz działalność na rzecz Ziemi i jej mieszkańców).
🛒 The Power of secrets
Karol Radziszewski, CSW Zamek Ujazdowski, 2021
The Power of Secrets zawiera ponad 100 ilustracji i pełne podsumowanie Queer Archives Institute. To specyficzny dla działań artysty montaż materiałów archiwalnych. Radziszewski formułuje nowe sposoby rozumienia historii, pamięci czy legislacji. Fakty łączy z fantazjami, zestawia dokumenty ze wspomnieniami. Myli tropy, by wskazać alternatywne ścieżki pamiętania. Publikacja jest opatrzona tekstami Michała Grzegorzka, Fanny Hauser, João Laia, Élisabeth Lebovici, Katarzyny Przyłuskiej-Urbanowicz, Doroty Sajewskiej, Barbary Steiner i Wojciecha Szymańskiego.Publikacja uzupełnia wystawę Karola Radziszewskiego „Potęga sekretów”, która odbyła się w listopadzie 2019 roku.
🛒 Powrót do Reims
Didier Eribon, tłumaczenie: Maryna Ochab, Karkater, 2019
Didier Eribon to francuski socjolog i filozof, autor wielu książek, także wydawanych w Polsce. Tym razem jednak Eribon pisze o swojej historii, homoseksualizmie, pochodzeniu i o przejściu z klasy robotniczej do inteligenckiej. Dzięki poświęceniu rodziców skończył studia i rozwinął karierę naukową. W książce opowiada o momencie, gdy po latach wraca do rodzinnej miejscowości i konfrontuje się z tym, czego tak bardzo się wstydził i przed czym uciekał. Pisze o samotności, niezrozumieniu, gniewie, próbie odkrycia samego siebie, o poczuciu wykluczenia, krzywdy, upokorzenia i potrzebie społecznego uznania. Opisuje swoich rodziców, ich życiowe wybory i decyzje, a swoją historię podbudowuje analizą społeczeństwa kapitalistycznego i francuskiej prowincji.
🛒 Argonauci
Maggie Nelson, tłumaczenie: Kaja Gucio, Wydawnictwo Czarne, 2020
Maggie Nelson w książce Argonauci oswaja z niebinarnością. W bardzo intymny i odważny sposób opisuje swoje życie prywatne - doświadczenia partnerki osoby niebinarnej, matki i córki. Jednocześnie toczy rozprawę naukową o płci, bazując na psychologii, filozofii i na teoriach kultury. Kładzie nacisk na pojęcia „miłość”, „rodzina” i „rodzicielstwo” – wartości uznawane przez większość za uniwersalne i kluczowe do funkcjonowania człowieka w świecie. Pokazuje, jak trudne jest funkcjonowanie osoby niebinarnej w społeczeństwie, gdzie podział „kobieta”-„mężczyzna” jest niepodważalny.
🛒 Panna doktór Sadowska
Wojciech Szot, Dowody na Istnienie, 2020
Książka Wojciecha Szota to przykład biografii kobiety, która na skutek skandalu obyczajowego została wymazana ze zbiorowej pamięci. Dr Zofia Sadowska była wybitną naukowczynią i lekarką. Angażowała się w działalność społeczną i na rzecz praw kobiet. To między innymi ona w 1918 roku domagała się od Józefa Piłsudskiego przyznania kobietom praw wyborczych. Sadowska nosiła spodnie, jeździła automobilem i wchodziła w związki lesbijskie. W historii zapisała się jednak jako bohaterka sensacyjnych wiadomości w warszawskich gazetach, gdzie zarzucano jej m.in. uwodzenie pacjentek, orgie, czy podawanie narkotyków. Lekarka wielokrotnie dochodziła swoich praw w sądzie. Książka „Panna doktór Sadowska” to przede wszystkim opowieść o odwadze w byciu sobą i walce o godność.
🛒 Oni. Homoseksualiści w czasie II wojny światowej
Joanna Ostrowska, Krytyka Polityczna, 2021
Więźniowie skazani na zesłanie do obozu za homoseksualizm to temat tabu, który dopiero zaczyna się pojawiać w publicznym dyskursie. Joanna Ostrowska wykonała ogromną pracę w poszukiwaniu informacji o więźniach oznaczonych różowym trójkątem. Przywołuje niezliczone historie mężczyzn skazanych na mocy paragrafu 175 piętnującego zachowania homoseksualne. Często ich biografie są urwane i niepełne, ślad ginie, co tworzy rozbudowany wielogłos. Napiętnowani i zamazani przez przedwojenne fantazmaty w końcu wychodzą z cienia historii.
🛒 Język ukrycia. Zapisany socjolekt gejów
dr Tomasz Łukasz Nowak, Universitas, 2020
Grupy wykluczone tworzą własny równoległy, alternatywny świat. Wykształcają swój język, kulturę i estetykę, tak też się działo w przypadku osób homoseksualnych w latach 80. i 90. w Polsce. „Cioty” czy „pedały” to określenia, które kształtowały się głównie w miejskich szaletach, na dworcach i w parkach, poza ogólnospołeczną świadomością. Tomasz Łukasz Nowak podjął się próby rekonstrukcji społeczności pomijanej milczeniem.
🛒 Odmieńcza rewolucja. Performans na cudzej ziemi
Joanna Krakowska, Karakter, 2020
Książka Joanny Krakowskiej na chwilę przeniesie nas do Nowego Jorku, gdzie udamy się do klubów, piwnic, na sceny i na ulice. Odmieńcza rewolucja to historia performansu, queeru, Nowego Jorku, kontrkultury i zarazem popkultury. Równocześnie autorka przedstawia temat w kontekście społeczno-politycznym. Pokazuje powiązanie sztuki z polityką, walkę o wolność artystyczną, przenikanie się undergroundu i mainstreamu.
🛒 Tęczowe San Francisco. Wspomnienia o moim ojcu
Alysia Abbott, tłumaczenie: Dobromiła Jankowska, Wydawnictwo Czarne, 2015
Tęczowe San Francisco. Wspomnienia o moim ojcu to historia Alysii Abbott, dziewczynki samotnie wychowywanej przez Steve’a Abbotta, biseksualnego poetę i działacza LGBT. Tłem autobiograficznej opowieści jest San Fransisco lat 70. i 80. XX wieku, które wówczas stało się symbolem kontrkultury i ruchów liberalnych, głównie za sprawą hippisów osiedlających się w dzielnicy Haight-Ashbury. W latach 70. XX wieku miasto było głównym ośrodkiem walki o prawa homoseksualistów w USA. Alysia opowiada o dojrzewaniu w poczuciu wyobcowania u boku ekscentrycznego ojca, braku matki, środowisku queer, w którym się wychowywała oraz o życiu w malowniczej dzielnicy Haight-Ashbury.
