John McGahern, Twarzą ku wschodzącemu słońcu

Twarzą ku wschodzącemu słońcu (2002) to ostatnia powieść Johna McGaherna. W Irlandii i Wielkiej Brytanii uznawana jest za arcydzieło, a jej autor za jednego z największych współczesnych pisarzy. W 2003 otrzymała Irish Book Awards i została nominowana do International Dublin Literary Award. W 2023 roku powstała adaptacja filmowa w reżyserii Pata Collinsa.

Powieść McGaherna opisuje życie prowincjonalnej społeczności na przestrzeni jednego roku, ale w istocie – dzięki retrospekcjom – portretuje Irlandię od początku XX wieku. Bohaterowie opowieści nie są bez skazy, zostali jednak ukazani z empatią i zrozumieniem, głęboką świadomością niejednoznaczności ludzkich charakterów, motywacji i postaw. Narracja rozwija się w rytmie pracy na roli, obrzędów religijnych, świąt i zabawy, lecz pełna jest dramatyzmu, który towarzyszy każdemu istnieniu. Pozornie prosta opowieść stawia czytelnika przed uniwersalnym obrazem życia. Tu i teraz owego zamkniętego świata oraz jego bohaterów okazuje się alegorią Wszędzie i Każdego.

Językowe i narracyjne wyrafinowanie książki McGaherna oraz jej osadzenie w zwyczajności – którą w jednym z wywiadów autor określił „najcenniejszą rzeczą w życiu” – sprawiają, że jego dzieło w przedziwny sposób rymuje się ze Stonerem Johna Williamsa.

Zapomniany mistrz 

John McGahern (1934–2006) – jeden z najważniejszych pisarzy drugiej połowy XX wieku, autor czterech zbiorów opowiadań i sześciu wybitnych powieści, zaliczanych do kanonu współczesnej prozy, a w swoim kraju uznawany za najważniejszego irlandzkiego pisarza od czasów Samuela Becketta. Laureat licznych nagród (za Amongst Women, po polsku wydanej pod tytułem Między niewiastami, nominowany do Nagrody Bookera).

Urodził się w Dublinie jako syn policjanta, niegdyś członka IRA, oraz nauczycielki, mieszkał i dorastał na farmie w hrabstwie Leitrim. Kiedy w 1965 roku ukazała się jego druga powieść (The Dark), wywołując kontrowersje i interwencję irlandzkiej cenzury, która umieściła książkę na indeksie, został w wyniku nacisków arcybiskupa Dublina zwolniony z posady nauczyciela. Ostatecznie okoliczności zmusiły go do przeprowadzki do Anglii. Po powrocie do kraju zamieszkał w gospodarstwie w pobliżu Fenagh w rodzinnym hrabstwie.