Teju Cole, Miasto otwarte

Miasto otwarte, opublikowane w 2011 roku, to pierwsza powieść Teju Cole’a, która z miejsca zapewniła autorowi światowy rozgłos, a sama zyskała status kultowej. Krytycy zestawiali melancholijne pisarstwo Cole’a z twórczością W.G. Sebalda, Waltera Benjamina, a także Jamesa Joyce’a. Salman Rushdie określił go mianem jednego z najbardziej utalentowanych pisarzy swojego pokolenia.

Bohaterem i narratorem Miasta otwartego jest Julius, psychiatra nigeryjsko-niemieckiego pochodzenia, który odbywa rezydenturę na Manhattanie. Jest rok 2006. Przytłoczony ciężarem decyzji, od których zależy życie pacjentów, młody lekarz zaczyna odbywać długie, pozbawione celu spacery po mieście. Przygląda się życiu metropolii, wdaje w przypadkowe rozmowy i otwiera się na nieprzewidywalność zdarzeń. Towarzyszymy Juliusowi w jego przygodach najpierw w Nowym Jorku, a potem w Brukseli, dokąd udaje się na poszukiwania dawno niewidzianej babki, lecz przede wszystkim jesteśmy świadkami jego refleksji poświęconych sztuce, historii, społeczeństwu i własnej przeszłości. Julius, wykorzeniony outsider, rozmyśla nad swoim miejscem w świecie, utratą ważnych dla siebie kobiet i naszą chwiejną tolerancją na kulturową odmienność.

Czas teraźniejszy przeplata się tu z minionym, fikcja z rzeczywistością, forma eseistyczna z powieściową. Przekraczając granice gatunków, Teju Cole kreśli obraz miasta-palimpsestu, którego blichtr przykrywa bankructwa, porażki, przegrane, a wreszcie historyczną traumę: cierpienie rdzennych Amerykanów, udrękę czarnych niewolników i nieprzebytą żałobę po ofiarach 11 września.

Czy jednak spojrzenie Juliusa jest niewinne? Czy możemy ufać empatii współczesnego dandysa? Czy sam narrator nie skrywa mrocznych tajemnic? Teju Cole tworzy niejednoznaczną opowieść o poszukiwaniu tożsamości, którą wszyscy być może budujemy na przemilczeniach i zapomnieniu.